maandag 14 januari 2019

Wat stel jij je voor bij het Laatste Oordeel?

Want de dag des HEEREN is nabij, over al de heidenen; 
gelijk als gij gedaan hebt, zal u gedaan worden; uw vergelding zal op uw hoofd wederkeren.
Obadja : 15


We kennen het boemerang-effect als iets dat je zelf hebt bedacht of in gang gezet,
maar dat op een heel vervelende manier terugkomt en je onaangenaam treft.
Het zogenaamde 'koekje van eigen deeg'.


Voor veel mensen is de Dag des HEEREN, of de Jongste Dag, of de Dag des Oordeels, een aangrijpend en angstaanjagend moment. In het Oude Testament wordt de Dag des Oordeels vaak gezien als het moment waarop God recht gaat doen tegen alle onrecht. Niet voor niets zagen de Joden die dag als de komst van de Messias. Wij hebben makkelijk praten, nu wij achter Jezus' komst staan en nog voor de Jongste Dag. Nu weten we dat er dus nog een periode tussen ligt: het Laatst der Dagen of de Eindtijd.


De Dag des Oordeels

De dag waarop God gaat oordelen en de dingen recht gaat zetten, is voor Israël vooral een dag waarop de heidenen het stof zullen likken. Ze zullen eindelijk moeten gaan inzien dat ze verkeerd hebben gehandeld tegen Gods verbondsvolk. Eindelijk gerechtigheid. Het Purimfeest draagt al kenmerken van die dag in zich. Je kunt natuurlijk vragen hebben bij die uitzinnige belachelijkmaking van Haman (met zijn hamankoekjes, hamansoren en de ratels), maar het laat iets zien van de complete opgetogenheid dat het gevaar geweken is en dat God voor Zijn volk in de bres springt.
Als je daar goed naar kijkt, snap je wel dat de komst van Christus natuurlijk weinig opgetogen was. Er werden geen vijanden in de pan gehakt. Er lekten geen romeinen het stof. Geen Filistijn werd verpulverd onder Jezus' laars. Sterker nog, Jezus had geen eens soldatenlaarzen aan! Geen koper en ijzer onder zijn voeten, zoals Aser kreeg te horen in de zegen die Mozes op deze stam legde (Deut. 33:25).
Toen Jeruzalem onder de voet werd gelopen door Babel, stond Edom te gniffelen, net als Doëg de Edomiet deed toen David moest vluchten. Hoe verrassend is die vergelijking, trouwens! Het oordeel had niet Ezau, maar Jacob getroffen… en terecht! Edom waande zich onaantastbaar.
Maar hoor wat God zegt door Obadja: "Gelijk als gij gedaan hebt, zal u gedaan worden; uw vergelding zal op uw hoofd wederkeren."
Dus op de dag dat God het oordeel gaat voltrekken dat Hij verzegd had, dan zul je krijgen, wat je verdient; dan zal je een koekje van eigen deeg krijgen. Dan zal voelbaar worden wat je al die tijd andersom hebt gedaan, richting God Zelf!
Mits daar natuurlijk Iemand tussen komt te staan.

De dag der vergelding

Nog even over dat oordeel. Het is, zoals de tekst het noemt, vergelding. Je krijgt uitbetaald wat je al die tijd hebt opgespaard. Dat kan een batig saldo zijn, maar ook een negatief saldo! In het geval van Edom is wel duidelijk naar welke kant de weegschaal doorslaat. Die vergelding zal hem niet ergens tegen de knie of het dijbeen slaan; die boemerang van Gods toorn zal niet ergens tegen zijn schouder aantikken, maar hij zal vol op Edoms hoofd terecht komen, het centrum van waaruit de zonde is bedacht en bedreven.
Als je zonden niet zijn vergeven, als je Christus niet nodig hebt gehad als het Lam van God dat de zonde der wereld heeft weggenomen, als Jezus niet meer is dan alleen een scheldwoord, dan zal Gods toorn je vol op het hoofd treffen, zoals het Jezus aan het kruis heeft getroffen.
Dat is geen preek van hel en verdoemenis. Was het oordeel over Edom nog onwrikbaar vast, toen het werd aangezegd, wanneer ons in de 21e eeuw (het einde van de eindtijd) het oordeel wordt aangezegd dan is dat een levensgroot alarmlicht. Een alarmsignaal met de oorverdovende boodschap: "Redt u om uws levenswil! Vlucht naar Christus en val Hem te voet!"
Er is nog genade bij Hem te vinden. En dat maakt het oordeel over Edom zo anders dan dat over ons. De Dag des HEEREN is nabij over alle heidenen, zo moet Obadja roepen. Aangezien wij niet tot het Joodse volk behoren (en wij ook niet weten hoe God dat volk gaat redden en zaligen) gaat het dus over ons. Ons zal het oordeel treffen als een boemerang. Er werden de afgelopen weken wat een grove dingen gebrald op social media over God en over starre haatpredikers die zeiden dat sexuele losbandigheid zonde was. Wie bepaalt hier wat zonde is?!
En diepweg in ons hart kriebelt het gevoel dat wij een stuk beter zijn. Maar als we niet net zo van genade leerden leven, zal het ons erger vergaan in die dag dan Sodom en Gomorra. Het zal voor die vulgaire en beestachtig levende steden verdragelijker zijn (let op: niet zaliger, maar verdragelijker dus iets minder hels) dan voor brave godsdienstige mensen die het allemaal zo goed wisten maar er even zo goed niets mee deden.
Gods roepstem in de wind slaan is als het gooien van een grote en scherpe boemerang. Het harder je Zijn roepstem van je af mept, hoe harder je de boemerang van je afgooit, hoe harder het oordeel op je hoofd terugkeert. Je moet toch wel klinkklaar dom zijn als je daarmee door zou gaan, niet?
Zie je dat het aanzeggen van het oordeel tegelijk een oproep tot bekering en tot ontkoming aan dat oordeel is? Zo is God. Een mens zou anders reageren!
Dus: wat stel jij je voor bij het Laatste Oordeel? Wie gaat die boemerang voor je opvangen? Jij of Jezus?

zaterdag 12 januari 2019

Niet zo'n grote mond maar vrijuit spreken


Toen zoudt gij niet gezien hebben op den dag uws broeders, den dag zijner vervreemding;
noch u verblijd hebben over de kinderen van Juda, ten dage huns ondergangs;
noch uw mond groot gemaakt hebben, ten dage der benauwdheid;
Noch ter poorte Mijns volks ingegaan zijn, ten dage huns verderfs;
noch gezien hebben, ook gij, op zijn kwaad, ten dage zijns verderfs;
noch uw handen uitgestrekt hebben aan zijn heir, ten dage zijns verderfs;
Noch gestaan hebben op de wegscheiding, om zijn ontkomenen uit te roeien;
noch zijn overgeblevenen overgeleverd hebben, ten dage der benauwdheid.
Obadja : 12-14

Als kerken een predikant uitsluiten die trouw wil blijven aan Gods instelling en gebod, zie dit krantenbericht, dan is het de vraag hoe tolerant deze zich tolerante christelijk (bij Christus horende) noemende kerken, zich gedragen. Gaan zij dezelfde fout maken als men op de Dordtse Synode van 1618-1619 heeft gemaakt, door andersdenkenden in de kerk te verbannen (of te laten verbannen door de overheid)? Hoe zal de boemerang van het oordeel op de kerk terugkeren? En wat zal er dán gebeuren tussen deze twee partijen?


Mocht iemand nu reageren dat dat oordeel over Ezau wel erg kort door de bocht was van God, volgt hier een opsomming van de beledigingen die Ezau heeft verricht. Misschien dat hierin wel lessen zijn te vinden voor ons vandaag de dag. Voor zonden uit het verleden. Of zonden in een heftige week van onbegrip en veroordeling, van ageren tegen Gods Woord en de bijbelse praxis op ethisch gebied en van ongecontroleerde uitspraken in de hectiek van de polemiek. Misschien wel een les voor broeders van hetzelfde huis, die tsssss-geluiden maakten naar broeders die openlijk kleur bekenden. En over onzorgvuldigheden en inconsequentheid vanuit de kerk richting de wereld die hier helemaal niets van snapt en juist bevestigd is in haar standpunt dat de kerk heeft afgedaan en God een hersenspinsel uit een ver verleden tussen je oren is.

Met de ogen verkneukelen

Laten we de wereld vandaag even buiten beschouwing laten, dan alleen haar als toeschouwer in te voeren in dit verhaal. Het gaat in de teksten om Edom (Ezau), het broedervolk van Israël (Jacob). Nota bene een tweeling, weliswaar duidelijk tweeëïg.God begint met de mond van Ezau: "Toen het oordeel zich over Jacob voltrok, had jij niet zo nieuwsgierig moeten gaan kijken wat er gebeurde! Je had je niet zo mogen verkneukelen over de wegvoering van je broer, Ezau! Er was totaal geen reden tot plezier, toen Juda ten onder ging aan de overheersing door de goddeloze vijanden. Zeker, ze hadden zwaar gezondigd; ze hadden Mij diep en diep gekwetst en vertoornd met hun zonden. Maar dat was een zaak tussen Jacob en Mij! En jij speelde daarin helemaal geen rol. Er was geen enkele reden om je daarmee te bemoeien. Je had je handen vol aan je eigen goddeloze leven, Ezau."
En als je de Kanttekeningen leest dan is de toon, waarop God deze dingen door Obadja laat verkondigen nog iets scherper: "Er was geen reden om je zo te verkneukelen, Ezau, als je had geweten welk oordeel ik over jouw zonden ga voltrekken! Zing maar een fors toontje later. Want aan de ondergang van Jacob zal eenmaal een einde komen, omdat Ik Mijn belofte van de Messias hoe dan ook ga uitvoeren. Maar aan jouw ondergang zal geen einde komen. En daarom is dat oordeel vele malen schrikwekkender dan het oordeel over Jacob! Sluit je ogen, vouw je handen en verootmoedig je. Over jou zullen erger vijanden opstaan met nóg minder ontzag. Je denkt heel wat te zijn, maar als Ik Mijn hand één moment terugtrek zul je nergens tegen opgewassen blijken te zijn!"

Met de mond verscheuren

Was het nog maar bij ogen, bij kijken, gebleven. Nieuwsgierigheid met de grondtoon van roddel en vermaak, is puur zondig. Maar als Ezau dan ook nog een grote mond gaat opzetten tegen Jacob, gaat hij een nog scherpere grens over! Hij gaat uitjauwen en schelden met zijn mond! Die grote mond die grote woorden spreekt en zichzelf rechtvaardigt is desastreus.
Er waren deze week mensen die de opstellers en ondertekenaars van de NashvilleVerklaring een grote mond vonden hebben. Toch spraken die opstellers slechts woorden, stellige en strenge weliswaar, uit Gods Woord na. Dat je van mening verschilt over de manier waarop je het sexuele leven inricht kan wel zo zijn, maar het wil nog niet zeggen dat het gelijk van de meerderheid van een samenleving ook het gelijk van Gods Woord betekent. Echter, daar wil ik niet over discussiëren in deze overdenking. Waar het mij om gaat is die grote mond en grote woorden die mede-christenen hebben gesproken over deze verklaring. 'Uitsluiten', 'discrimineren', 'God is toch liefde?', 'wie bepaalt wat Gods Woord zegt?' en al dat soort loze kreten. Waarom zulke heftige emoties? Ik weet wel waarom de wereld zo grof en met gestrekt been erin ging. Dat snap ik prima, want die heeft God dood verklaard. En als je God en Zijn Woord niet als norm overeind houdt, praat je vanuit een heel ander denkkader. Dat is een verhaal apart; treurig maar waar.
Maar het gaat mij om die mede-christenen. Ik vel geen oordeel over hun innerlijk, maar over hun woorden en daden. Die grote woorden (zonder overigens werkelijk vanuit het Woord de vinger te kunnen leggen bij wat God dán zou hebben bedoeld met en gezegd over sexualiteit) getuigen mijns inziens van angst. Angst omdat deze verklaring onze rust in gevaar brengt. Angst omdat een levensstijl die niet past bij Gods Woord openlijk wordt afgekeurd op grond van Gods Woord. Angst ook dat dit gevaar voor onze comfortzone, onze positie als kerk in de maatschappij, gaat opleveren. De kerk kan zich beter een beetje gedeisd houden. Ze is een randverschijnsel in de samenleving.
Waar zijn de profeten? Waar de apologeten die kunnen overzien wát je moet zeggen en hóe je dat moet zeggen? De kerk is niet meer gewend apologetisch op te treden… dat is me wel duidelijk geworden. En dat moet er wel van komen.
In deze laatste dagen voor Jezus' wederkomst komt het aan op wakker blijven, staande blijven en blijven verwachten. Laten we kwetsende woorden over onze fouten niet te lijf gaan. Er zitten terechte woorden tussen. Laten we niet ons gram gaan halen over de grote mond, de uitspraken, dat mensen zouden zijn gekwetst; bijvoorbeeld door gender-idealogie te vergelijken met nazi-idealogie (hoewel het natuurlijk ging over het punt in beide gevallen van het zwijgen van de kerk!). Biedt je excuses aan waar dat kan helpen, maar doe geen water in de wijn van de waarheid en gerechtigheid van God. Dat is al voldoende gedaan door de generaties voor ons en door huidige kerkelijk stromingen binnen bijv. de PKN die zich in bochten wringen om hun onhoudbare positie te rechtvaardigen. Geen grote woorden. Zie op het naderende oordeel. En als dat oordeel zich gaandeweg voltrekt door middel van de islamisering, die juist ook ageert tegen deze pro-homo-beweging, en er slachtoffers gaan vallen omdat mensen in ons land koste wat het kost aan een godloos-pro-homo-praxis-beleid willen vasthouden, trap dan niet in de val van Ezau.

Met de hand verwoesten


Het oordeel van God is een zaak tussen God en de wereld, God en de mensen die Hem naar hun eigen beeld willen omvormen. Jij en ik zijn geen haar beter; wij doen dat waarschijnlijk weer op een ander terrein; dat zit ons na Genesis 3 in het bloed! God moet Zich aanpassen. O ja?
Als God een oordeel gaat voltrekken wegens onze vulgaire en liederlijk levende samenleving, let dan op je ogen, je mond, maar zeker ook op je handen. Doe niet mee met degenen die dit oordeel uitvoeren. Wees geen 'hand-langer' zoals Ezau. Maar vouw je handen en bidt als Daniël: "In Uw toorn, HEERE, gedenk aan Uw ontferming!"


Als – ik zeg áls – God de Islam gaat gebruiken om ons zwaar geseculariseerde land te straffen, neem dan niet de houding aan van 'zie je wel… nu krijg je waar je om hebt gevraagd'. Zeg niet dat dit oordeel komt door die of die, maar in de eerste plaats omdat ik niet eerder heb gewaarschuwd, zo halfslachtig ben in dit en zo inconsequent over dat. God staat op tal van plaatsen in ons leven niet meer op de plaats die Hem toekomt.
Want het is nogal makkelijk om je secuur uit te laten over homosexualiteit en over de reinheid binnen en buiten het reguliere huwelijk. Maar staat in onze dogmatiek God ook op de plaats die Hem toekomt? Staat God in onze theologie op de centrale plek? Staat het kruis van Christus hoog opgericht? Worden al Zijn schatten wel voldoende uitgestald in de prediking? Worden zondaars wel bij Jezus gebracht? Of worden ze neergezet als de schare die de wet niet kent? Worden ze kil heengezonden met de boodschap dat een mens niets kan en als God je niet heeft uitverkoren – het is immers een eenzijdig Gods-werk – Hij dat geheel terecht heeft gedaan.
Als de Drieënige wordt buitengesloten uit Zijn gemeente en kerk, op welke manier ook, dan worden we overgelaten aan onszelf. Dan verdwijnt de genade en verkilt de liefde. Dan worden niet alleen onbarmhartige dingen gezegd over liefde (als zou alles moeten kunnen en God het mooi vindt allemaal wat wij doen), maar ook onbarmhartige dingen gezegd over Gods liefde die alles overstijgt.

De mensen die daarin anders denken en doen dan wij… zijn die niet meer welkom? Wil ik die niet meer spreken maar verwerp ik hen? Sluit ik hen buiten, zou ik graag zien dat ze werden verbannen, opgepakt en van een flat afgegooid? Allerminst! Die moeten de boodschap van het evangelie juist horen; hij of zij moet erbij kunnen komen en niet op afstand gehouden worden en zo gestaafd worden in zijn of haar eigen denkbeeld. God heeft een boodschap voor allen, voor hen en voor jou en mij: "Bekeer je tot Mij en wordt behouden. Zie Ik kom haastig. Ik wil dat waar Ik ben ook zij zullen komen die Gij aan Mij hebt gegeven."
Die 'verhuizing' vereist een goede voorbereiding. En voorbereiding vereist een goed en structureel opbouwend gesprek. Begrip en respect zijn belangrijk, maar de boodschap van Gods rechtvaardigheid en genade zijn nóg essentiëler. Ik kan er niet voor zorgen dat de ander het gelooft en ziet… dat kan alleen de Heilige Geest bewerken. Maar ik moet er wel alles aan doen dat die ander het kán zien en kán geloven zoals God het bedoeld heeft.
Gesprek vereist gebed. Gebed vereist gesprek. Het is een wisselwerking. Kom op… er is werk aan de winkel voor ogen om de nood te zien, voor monden om goed te spreken van God en voor handen om goed te doen en God zichtbaar te maken in deze door satan verwoeste wereld. Geen strijd tegen vlees en bloed (broedervolken), maar tegen de geestelijke boosheden in de lucht.

woensdag 9 januari 2019

Leedwezen of leedvermaak?

Ten dage als gij tegenover stondt, ten dage als de uitlanders zijn heir gevangen voerden,
en de vreemden tot zijn poorten introkken, en over Jeruzalem het lot wierpen,
waart gij ook als een van hen.
Obadja : 11


Het gebergte van de Edomieten met de vele grot-achtige burchten


Leedvermaak… dat is het kernwoord bij de achtergrond van dit vers. Ik zie straten in een Duitse stad voor me, in de Kristalnacht. Een golf van geweld trekt langs de etalages van joodse winkeliers. Werkelijk alles wordt kapotgeslagen. Zijn deze mensen schuldig aan rassenhaat en discriminatie? Zeker. Maar ik kijk vooral naar de omstanders die met de hand voor de mond staan te kijken en zien hoe sommige Joden de straat op worden gesleurd en gemolesteerd. Ze staan erbij en kijken ernaar. Zijn zij vervuld met leedvermaak? Waarschijnlijk niet. En toch legt hun nieuwsgierigheid waarschijnlijk meer dan voor mogelijk wordt gehouden een link met de daders… in hun hoofd ontspinnen zich zomaar gedachten als: "Waar rook is, is vuur."

Toeschouwers zijn niet partijloos

Vlak na de commotie over de NashvilleVerklaring is de kans groot bij een dergelijke Bijbeltekst een link te leggen met allerlei heftige reacties van atheïstische medelanders en vooral ook de publiciteitsschuwheid van verschillende christenen. Wat mij vooral vanuit deze tekst triggerde was de zogenaamde passieve houding van Edom. God is niet enkel liefde! Hij plakt wel degelijk stickers op daden van mensen; zelfs de daad van het niets-doen. Edom was toeschouwer, maar God doorzag het hart, waarin de motivering de aanjager is van daden. Wat doe je?
Wij mensen kennen elkaars motieven niet zo best. Omdat wij geen God zijn, hebben wij een mechanisme ontwikkeld om toch iets van Gods inzicht zelf te creëren: hokjesdenken. Wanneer mensen duidelijk in hokjes passen, weten we ook precies wat hun motief is achter hun daad. En soms klopt dat; dat is de ellende van het hokjesdenken.
Eerlijk is eerlijk: Edom treedt in deze tekst niet handelend op. Edom zegt niet met woorden wat het ervan vindt. Maar juist dat niet optreden is ook een spraakmakend: Ik trek mijn handen ervan af of ik brand mijn vingers daar niet aan. Laat Israël het lekker zelf uitzoeken. Diezelfde houding heb je gedurende de hele Tweede Wereldoorlog gezien: mensen wilden hun vingers niet branden aan Joden. Hoewel men het niet altijd direct met Hitler eens was, waren er plenty zich christen noemende mensen die redeneerden: "Maar ja, ze hebben wel de Christus verworpen!" Ja, dus?
Doen de Kanttekeningen ook aan hokjesdenken? Ik lees bij "Ten dage als gij tegenover stondt…": "Om uw lust te scheppen in het aanschouwen van de ellende uwer broederen." Blijkbaar was er dus sprake van leedvermaak. Ezau deed indirect iets tegen Jacob! Een behagen hebben in het oordeel dat zich over Israël voltrok. "Dat krijg je er nu van, met je geniepige achterbaksheid" of zo iets…
Van ongelovige buitenstanders kun je wellicht zo iets verwachten (al blijft het fout), maar van broeders mag je iets anders verwachten. Kleurbekennen en op de bres staan voor gerechtigheid in Bijbels perspectief. Gods eer hoog houden en niet wegkruipen na belijdende woorden, vanuit Zijn Woord. Want dat zou gelijk staan aan een verloochening zoals die van Petrus.
Edom was toch zo sterk? Edom had toch van niemand iets te vrezen? Zo'n broer zou nu toch op moeten staan tegen de vijanden van Israël? Nee, Edom wilde zijn vingers niet alleen niet branden, maar had leedvermaak over de teloorgang, de afgang en de schaamte van zijn broeders!

Leedvermaak maakt dubbel schuldig

Leedvermaak heeft altijd iets dubbel-schuldigs. Wat zou je daarmee willen bereiken? Leedvermaak is als een breekijzer, een sloopkogel: het bouwt niets op! Nu weet ik eerlijk gezegd niet of Israël zich altijd fair heeft gedragen jegens Edom (na de verzoening tussen Jacob en Ezau bij Pniël). Dan zou ik een uitgebreide studie van een ferm deel van de Bijbel moeten doen. Wellicht dat de broers elkaar met rust lieten en redeneerden: "Die ander moet weten wat hij doet; het is zijn leven." Er is misschien van alles af te dingen op Israël. Toch trekt God een andere conclusie. Met Jacob gaat Hij Zelf – met eerbied – een appeltje schillen, maar dat ontslaat Ezau er niet van om vanuit het verbond van God een andere houding aan te nemen jegens Jacob, dan hij heeft gedaan.
In de stad Leedvermaak woont geen leedwezen, geen Barmhartige Samaritaan, ja zelfs geen bewogen bidder. Het schuurt er tegen de sfeer van Sodom en Gomorra, waar totale bandeloosheid, vulgaire krenking van de eerbaarheid van de medemens en het grote God-doodverklaren de boventoon voerden.
Als God dood was, wat zouden veel mensen – getuige hun reacties op social media deze week – daar blij mee zijn. Daarom wordt dat ook zo stellig geponeerd. Als er geen Bijbel meer is die zeggingskracht zou kunnen laten gelden omdat de Schrijver ervan niet blijkt te bestaan, wat 'heerlijk' bandeloos zou dat zijn. Wat kun je je dan heerlijk uitleven zonder pottenkijkers! Zonder waarschuwende stemmetjes. Zonder irritante dwarsliggers. Je zou die hopeloos ouderwetse mensen graag het zwijgen opleggen… die nog geloven in een boekje uit de Oudheid, geschreven door mensen met een nog onontwikkelde geest en die dat dan toeschreven aan een wezen dat ze God noemden.
Het zou heerlijk zijn als het hoogste orgaan in het land nu eindelijk eens zou zeggen dat deze mensen geen recht van spreken meer hebben. Wat zal het dan heerlijk rustig zijn. Eindelijk kun je doen waar je zelf zin in hebt. En ergens irriteert het je zelfs, wanneer deze mensen niet met je meedoen en je niet stimuleren om al verder op deze doodlopende weg te gaan.


God dood verklaren

Wanneer de rechter inderdaad zou uitspreken dat dit soort geluiden niet meer hoorbaar mogen worden gemaakt, dan zitten we midden in de tijd van Daniël, toen de koning een wet uitvaardigde dat niemand meer iets aan God of een mens mocht vragen dan alleen aan hemzelf. Die wet wilden de regenten er koste wat kost doordrammen, niet om die koning te eren maar om eindelijk af te zijn van die irritante vrome kwezerik die nog geloofde in een God in de hemel Die  de stad Jeruzalem gewoon liet vernietigen! Wat een God… geloof je daar nog in, Daniël? Het zit tussen je oren, man. Laat je eetgedrag niet inperken door een door de mens Mozes bedachte wet, die zogenaamd van God zou komen daar ergens op zo'n berg in de woestijn, waar niemand bij is geweest! Daniël… en natuurlijk die vrienden van hem, die zo arrogant waren dat ze niet wilden meedoen met de massa, tijdens dat toffe festival in het dal van Dura. Iedereen ging uit zijn dak, maar zij moesten de sfeer zo nodig weer bederven! En er zijn nog steeds mensen die ontzag voor hen hebben en geloven wat zij zeggen!
Zijn die Daniël en zijn vrienden echt zo zonder zonden? Wanneer men dan geen fouten in hun gedrag kan ontdekken, dan maken ze gewoon hun uitgangspunt (Gods Woord) tot iets strafbaars.
Was dat niet precies zoals het met Jezus ging? Hadden juist ook leiders in de kerk daar niet enorm veel behagen in, toen Hij eindelijk aan dat kruis hing? "Nou, als Je dan echt Gods Zoon bent, laat dat dan eens zien? Kom eens van dat kruis af?!"

Israël was voor Edom een doorn zijn oog. Dat nu een vijandig volk dat broedervolk wegvoerde kwam hem zeer goed uit. Zo hield hij 'schone' handen en was hij toch eindelijk mooi van zijn sprekend geweten af. Met het wegvoeren van Israël dacht Edom ook God eindelijk dood te hebben. Maar het was een vergissing. Obadja mag het hen gaan vertellen. Hoe zou dat gegaan zijn? En vooral: hoe is het afgelopen met Obadja? Geen idee. Hij ging in ieder geval in Gods kracht!

Tot slot: of je nu ondertekenaar, opsteller of niet-ondertekenaar van die NashvilleVerklaring bent… doorzoek je motief, waarom je boven het maaiveld wil uitsteken in deze superkritische tijd. Weet dat je leeft te midden van leeuwen… de satan zelf gaat rond als een brullende leeuw, op jacht om christenen te verscheuren. Hij kan hun zielen niet roven, maar hun bloed wel drinken. En juist dat laatste boezemt ons nogal vaak schrik in. Zwijgen dan maar? Tussen de gordijntjes door gluren als anderen wel voor de leeuwen worden gegooid? Om een hoekje staan kijken om te zien hoe het afloopt? De dichter van Psalm 2 bezingt iets ijzingwekkends:

Waarom woeden de heidenen, en bedenken de volken ijdelheid?
De koningen der aarde stellen zich op, en de vorsten beraadslagen te zamen tegen den HEERE, en tegen Zijn Gezalfde, zeggende:

Laat ons hun banden verscheuren, en hun touwen van ons werpen.

Die in den hemel woont, zal lachen; de HEERE zal hen bespotten.
Er zal gerechtigheid worden gedaan. Maar niet door ons. God zal rechtspreken. En juist met het oog op deze Grote Rechtspraak op de Jongste Dag, moet ons hart vervuld zijn met leedwezen en erbarmen over zoveel verduistering van Gods licht. Deze in de media furieus reagerende on- of andersgelovigen die in goddeloosheid kleur bekennen (ik doel daarbij vooral op het grove en schunnige/stuitende woordgebruik op social media) hebben stuk voor stuk een ziel. Eenmaal zullen ze voor God staan. Dan zal Hij blijken te bestaan. Maar… zullen ze jou dan verbaasd aankijken, omdat jij hen niet hebt verteld van dit oordeel? Zullen ze jou verwijten dat jij hen nooit gewaarschuwd hebt?
En ja, misschien zullen ze het niet geloven, als je het hen zegt, maar dat mag niet de reden zijn dat je er het zwijgen toe doet. Want: zwijgers (juist zwijgende christenen) gedragen zich als toeschouwers; en toeschouwers zijn uiteindelijk nooit partijloos!

zaterdag 5 januari 2019

Jodenhaters wacht eeuwige uitroeiing!

Om het geweld, begaan aan uw broeder Jakob, zal schaamte u bedekken;
en gij zult uitgeroeid worden in eeuwigheid.
Obadja : 10



Schaamte is de complete afgang van alles waarmee je dacht interessant en aanzienlijk te zijn. Schaamte is voor veel mensen een 'no-go area'. Zorg dat je ver van het risico tot schaamte vandaan blijft. Schaamte is ook iets dat je niet meer in de hand hebt. Alle ogen zijn op je gericht. Een mengeling van negatieve en meewarige emoties zijn je deel. Maar nog aldoor besta je. Het definitieve oordeel gaat vele stappen verder: complete, volkomen en eindeloze uitroeiing.

Schaamte als bedekking

Als je Ezau en Jacob, na Pniël zo samen hoort praten – en er is nogal wat voedingsbodem voor vete als je het gedrag van Jacob jegens Ezau leest – heb je niet direct het idee dat Ezau bang is uitgevallen. Ook niet dat hij zich rancuneus richting Jacob opstelt. Hij doet wat meewarig over zijn kreupele broertje: "Joh, houd die kadootjes maar voor jezelf; ik heb zo veel!" Het "maar ik het Alles" van Jacob verwaait haast een beetje in de wind.
De broers zijn uit elkaar gegaan na verloop van tijd. Ieder trekt zijn eigen pad; ook Jacob! Ze laten elkaar met rust, want ja… we zijn broeder, nietwaar? Ja ja… Maar nergens hoor ik een spijtbetuiging van Jacob aan het adres van Ezau.
Ezau lijkt daar ook niet op uit. Maar toch krijg je langzamerhand het idee dat Ezau tegen zijn zoons – en die weer tegen hun zoons en kleinzoons – wel iets verteld zal hebben over dat achterbakse tweelingbroertje van hem. Al vermoed ik dat het verhaal wel eenzijdig zal zijn geweest. Het is nogal makkelijk om je broertje achterbaks te noemen, en achterwege te laten dat juist jij zelf niet eerlijk met de te verkrijgen eerstgeboortezegen bent omgegaan. Het is wat dat betreft een eeneïgige tweeling… van dezelfde lap gescheurd.
Dommekracht lijkt op korte termijn meer effect te hebben dan geniepige strategie. Ezau was altijd al zelfstandig. En zelfstandige mensen zijn de angst voorbij om zich ergens voor te schamen. Ze nemen initiatieven en durven risico's te nemen. Daarmee leren ze ook teleurstellingen en blamages in te calculeren. En zo worden ze sterke persoonlijkheden, die echt niet met een rood hoofd in een hoekje zitten, wanneer hen iets niet lukt. Reeds bij aankomende mislukkingen zijn ze al bezig met alternatieven en oplossingsgerichte aanpak.
Hoe groot is de devaluatie, wanneer zulke types tóch overmand zullen worden door schaamte? Daar halen ze toch snuivend en gniffelend hun schouders over op? Wie doet hen wat? Ze redden zich zelf wel. Ze hebben niemand nodig. Of, zoals ik onlangs iemand hoorde zeggen: mijn vader heeft me opgevoed met de raad: zorg dat je niemand dankjewel hoeft te zeggen. Alles zelf oplossen. Altijd proberen in een positie te zitten waarin je onafhankelijk van anderen bent. Misschien nog niet eens een positie van: zorg dat anderen afhankelijk van jou zijn. Hoewel dat natuurlijk wel een kick moet geven.
Zulk soort mensen laat God meer dan eens danig ver hun gang gaan. Behalve als ze Zijn oogappel en dus Hem Zelf aanraken. Dan kan het misschien een paar jaar duren, maar dan grijpt Hij in op een bizarre en ontluisterende manier. Dan wordt je als het ware overdekt, overgoten of – zoals het grondwoord ook kan betekenen – overkleed door schaamte.
Was dat het niet dat Adam en Eva trof in het paradijs? God maakte daarom kleren van dierenvellen, om hun schaamte te bedekken. En tegelijk liet hij een klein stukje van dat schaamtevrije bestaan binnen de band van het huwelijk. Maar verder zijn wij schaamtevolle mensen geworden; hoewel… verloedert de samenleving niet tot een niveau van ver beneden het schaamdeloze? Alsof schaamte niet meer bestaat?
Hoe groot is de devaluatie, wanneer zulke types tóch overmand zullen worden door schaamte? Daar haalden ze toch altijd snuivend en gniffelend hun schouders over op? Wie doet hen wat?Alles moet toch kunnen? Zie je dat ik dezelfde woorden gebruikte als bij Ezau, hiervoor? Zie je hoe ernstig onze samenleving getekend wordt in het gedrag van Ezau?

Uitroeiing als bestemming

Maar ja… jodenhaat? Zo ver gaat onze vrije samenleving en onze democratische respectvolle tijd toch niet? Nou, dat is maar zeer de vraag. Vrijheid, gelijkheid en broederschap heeft ook zo zijn grenzen. Geen uitzonderingsposities voor christenen. Je mag zeggen wat je wilt, maar je moet anderen ook laten zeggen wat ze willen. Mooi als jij christelijk wilt leven, maar dring mij jouw idealen niet op. Pers mij niet in het keurslijf van dingen die mij benauwen! Ik wil vrij zijn. Ik heb veel! Laat mij er blij mee zijn. Laat me met rust. En wie zich aan die vrije, democratische regel niet houdt, moet worden uitgeroeid. Dat is het motto van een samenleving die is doorgeslagen in vrijheid. De dictatuur van de democratie heeft God dood verklaard!
Je kunt heel veel grote woorden zeggen over die vrijheid en dat je met rust wil worden gelaten, ja dat je gerespecteerd wilt worden in de vrijheid van meningsuiting, maar er zijn grenzen. Vrijheid in Gods woordenboek is van een heel ander idioom dan dat van de hedendaagse samenleving.
En wie eenzelfde gelijkheid in het Midden-Oosten wil, duldt geen uitzonderingspositie voor Israël. Hoe zo moet het Joodse volk nu uitgerekend Gods volk zijn? Wat dat betreft is onze intelligentie weinig verheffender dan die van de volken uit de Oudheid. Was dat niet de irritatie van de Farao van Egypte? Was dat niet de irritatie van de vorsten aan het hof van Babel? Was dat niet de irritatie van Moab, Ammon, de Filistijnen en … Ja dat zijn allemaal heidense volken. Maar het was zelfs de irritatie van Edom!
Ezau – lees: Ezau's nageslacht – keek nog steeds scheel naar het beeld dat het zichzelf had gemaakt van dat achterbakse 'broertje'. Maar het vond het blijkbaar ook nodig om het een toontje lager te laten zingen. Het was niet bij 'negeren' gebleven. Het was zelfs niet bij 'wegjagen van je erf' gebleven of bij 'de grenzen dicht voor die assielzoekers uit Egypte' (Numeri 20). Daar komt ik zo nog op terug! De HEERE spreekt in onze tekst over 'geweld tegen uw broeder'. Dus het is er toch van gekomen: het gewelddadige handhaving van eigen gelijk! Dat moet fout aflopen. De schaamtelozen zal schaamte overdekken… En als schaamte het enige is dat jouw kan bedekken voor God, dan bid je als vanzelf: bergen valt op ons en heuvels bedekt ons!

Mozes had het al profetisch bezongen (Exodus 15): "14 De volken hebben het gehoord, zij zullen sidderen; weedom heeft de ingezetenen van Palestina bevangen. 15 Dan zullen de vorsten van Edom verbaasd wezen; beving zal de machtigen der Moabieten bevangen; al de ingezetenen van Kanaän zullen versmelten! 16 Verschrikking en vrees zal op hen vallen; door de grootheid van Uw arm zullen zij verstommen, als een steen, totdat Uw volk, HEERE! henen doorkome; totdat dit volk henen doorkome, dat Gij verworven hebt. 17 Die zult Gij inbrengen, en planten hen op den berg Uwer erfenis, ter plaatse, welke Gij, o HEERE! gemaakt hebt tot Uw woning, het heiligdom, hetwelk Uw handen gesticht hebben, o HEERE! 18 De HEERE zal in eeuwigheid en geduriglijk regeren!"

Tot slot: dat lied van Mozes was al vóór de geschiedenis met de onwillige koning van Edom! Dus op voorhand bezong Mozes al dat Edom zou bang worden van Gods grote daden. Toen ze bij de grens van Edom aankwamen was de verbazing groot dat Edom zich handhaafde en Jacob bruut wegjoeg! Niks geen 'verbaasdheid' of 'bangheid'. Lees maar:

14 Daarna zond Mozes boden uit Kades tot den koning van Edom, welke zeiden: Alzo zegt uw broeder Israël: Gij weet al de moeite, die ons ontmoet is;
15 Dat onze vaders naar Egypte afgetogen zijn, en wij in Egypte vele dagen gewoond hebben; en dat de Egyptenaars aan ons en onze vaderen kwaad gedaan hebben.
16 Toen riepen wij tot den HEERE, en Hij hoorde onze stem, en Hij zond een Engel, en Hij leidde ons uit Egypte; en ziet, wij zijn te Kades, en stad aan het uiterste uwer landpale.
17 Laat ons toch door uw land trekken; wij zullen niet trekken door den akker, noch door de wijngaarden, noch zullen het water der putten drinken; wij zullen den koninklijken weg gaan, wij zullen niet afwijken ter rechter hand noch ter linkerhand, totdat wij door uw landpalen zullen getrokken zijn.
18 Doch Edom zeide tot hem: Gij zult door mij niet trekken, opdat ik niet misschien met het zwaard uitga u tegemoet!
19 Toen zeiden de kinderen Israëls tot hem: Wij zullen door den gebaanden weg optrekken, en indien wij van uw water drinken, ik en mijn vee, zo zal ik deszelfs prijs daarvoor geven; ik zal alleenlijk, zonder iets anders, te voet doortrekken.
20 Doch hij zeide: Gij zult niet doortrekken! En Edom is hem tegemoet uitgetrokken, met een zwaar volk, en met een sterke hand.
21 Alzo weigerde Edom Israël toe te laten door zijn landpale te trekken; daarom week Israël van hem af.
Ook alle idealogische broers van Edom, uit later eeuwen, die zich even haatdragend jegens Jacob hebben opgesteld, zal het zo vergaan. Wie Gods volk aanraakt, raakt Zijn oogappel aan. En daar is alle reden toe om dat te geloven. Daarmee wordt ons niet gevraagd alles goed te keuren dat Jacob in eigen kracht denkt te doen. Maar laten we niet de fout van Edom maken en werelds en menselijk naar Jacob kijken. En laten we helemaal nooit denken dat we Israël kunnen denigreren en devalueren tot schaamte en verachting. Je verzet je niet tegen een volk, maar tegen de God van dat volk, Die grote plannen heeft liggen die nog zullen worden uitgevoerd. En reken erop dat die tot hun doel komen. Daar is God duidelijk over. Laat je zegenen in Israëls schaduw. Belijd je plek als ingeplante tak. En geniet van de God van Jacob die ook jouw God wil zijn tot in eeuwigheid. Want, zo zong Mozes: "De HEERE zal in eeuwigheid en geduriglijk regeren!"

zaterdag 22 december 2018

Het rampjaar van Edom

Zal het niet te dien dage zijn, spreekt de HEERE,
dat Ik de wijzen uit Edom en het verstand uit Ezaus gebergte zal doen vergaan?
Ook zullen uw helden, o Theman, versaagd zijn,
opdat een ieder uit Ezaus gebergte door den moord worde uitgeroeid.
Obadja : 8-9

Lodewijk XIV trekt bij het Tolhuis bij Lobith de Rijn over (12 juni 1672), door Adam Frans van der Meulen


Het Rampjaar 1672 wordt getypeert met de volgende spreuk: "het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos". Nee, het wordt geen lesje geschiedenis, maar toch vond ik deze spreuk een verrassende samenvatting van onze dagtekst.

Wikipedia vertelt over het Rampjaar 1672:
Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis bekend als het Rampjaar. Volgens een Nederlands gezegde was "het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos". In dit jaar begon de Hollandse Oorlog en werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden aangevallen door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen, onder het gezag van, respectievelijk Bernard von Galen en Maximiliaan Hendrik van Beieren.
Nota bene, de Tachtigjarige Oorlog was nog maar krap 30 jaar achter de rug… had het volk niets geleerd? Kon de regering het volk niet meer bij elkaar houden, terwijl ze zo dapper voor vrijheid en eenheid hadden gestreden? Was er geestelijk niets geleerd? Stevende het land dan eigenlijk al af op de oorlog die uiteindelijk Napoleon zou ontketenen, al moest dat nog een eeuw wachten? Ik wil er slechts één ding over zeggen: de Nadere Reformatie vond juist ook in deze 'interbellum' plaats, deze periode tussen twee oorlogen. En dat kan onmogelijk per ongeluk zijn geweest; daar had de HEERE een bedoeling mee. Met elke ramp wil de HEERE iets duidelijk maken. Ik zeg dit niet vanuit de hoogte, betweterig, maar om aan te geven dat ook het oordeel dat zich over Edom ging voltrekken niet tot doel had om het volk te vernietigen maar tot rede en vooral tot bekering te brengen! Niettemin liegt het oordeel er niet niet om.

Redeloos

Dat het oordeel over Edom, waarover God sprak, geen sprookje was, moest duidelijk zijn. Scherpe dingen zijn er al gezegd. Maar blijkbaar zonder succes. God zet met eerbied een 'tandje bij'. Hij begint zo: "Zal het niet zijn…" Hij laat Edom zelf de conclusie trekken. Geen strak, afgemeten, oordeel, maar een open deur: "Oordeel zelf maar… trek je conclusie… Ik maak geen grapje!"
Het verstand en het inzicht zal verdwijnen. Hoe moet je dan een land besturen, een oorlog voeren waarbij strategisch inzich onontbeerlijk is? Verstand-loos… rede-loos: de rede, het verstand, ontbreekt (is loos, weg). Probeer maar eens met een schip te varen waar het roer van stuk is; of een auto te besturen waarvan het stuur kapot is. Erger nog eigenlijk: de motor is stuk; het brein is defect.
En er was niemand, ook niet in 1672, die alle mensen bijeen vergaderde om één richting op te kijken, en één doel te bereiken. Er was geen visie. En dat is fataal voor een volk, een kerk, een gemeente! En dat was niet iets dat 'je overkomt', maar daar had de HEERE heel bewust een hand in! Lees maar: "Ik zal het verstand laten 'vergaan', laten ophouden."

Radeloos

Vers 9 zet de zelfde somberen toon voort. De helden, waar je toch hulp en inzicht van mag verwachten, zullen 'versaagd' zijn. De Kanttekeningen leggen uit: "Zoals bij u op dat moment geen verstand (inzicht) en geen raad (visie) zal zijn, zo zal er ook geen moed zijn!". Moed is de aanjager om ideeën en plannen om te zetten in daden. Maar als je de eerste schakel al weghaalt (het maken van die verlossende plannen), wat moet je dan gaan aanvangen? Maar mocht iemand nog van plan zijn om dan maar in het wilde weg wat te gaan proberen: ook de moed zal uitsterven! En juist bij de spits, de helden!
Theman… als je op het kaartje hier kijkt, zie je dat Theman in het hart van Edom lag. Zeg maar het regeringscentrum (zie Christipedia) Al moet je dan even de onderste woestijn wegdenken…
De regering van een land wordt ook vaak 'het hart van het volk' genoemd. Daar vanuit wordt het volk bestuurd, en worden de ideeën praktisch gemaakt om ze ten uitvoer te brengen.
Wel als God het 'centrale zenuwstelsel' van een land lam legt, dan is het zeker oppassen geblazen! Dan wordt je echt alles uit handen geslagen… doelbewust. Dus je eerste vraag moet dan zijn: "Heere, wat wilt U dat we doen zullen?" Daar wil de HEERE met Edom ook heen… maar gaat dat ook lukken? Valt het kwartje? Ezau was er de persoon niet naar om zich dingen te laten gezeggen. Hij was anarchist en dat vloekt met een God Die de regie in jouw leven wil overnemen. Sinds Genesis 3 zitten we niet meer zo in elkaar dat we enige fiducie hebben in anderen. En in God al helemaal niet, omdat we diepweg wel weten dat Hij alle recht heeft om ons te verstoten. Immers, dat hebben wij ook smadelijk met Hem gedaan? Als God zo was, zoals wij… dan is argwaan over Gods regie in ons leven heel begrijpelijk. Echter: God is de gans Andere! Hij is niet zoals wij… Is dat niet precies waar we met Kerst ons over beginnen te verwonderen… en het wordt richting Goede Vrijdag, Pasen en Hemelvaart alleen maar groter?
Werd de Messias door Jesaja niet aangekondigd met 'Zijn naam is 'Wonderlijke Raadsman'? Nou… probeer op dit moment dan even de vertaalslag voor jezelf te maken. Is Hij niet bij uitstek degene die jouw roerloze schip weer op koers kan brengen en houden?

Reddeloos

Het was niet het oordeel dat Edom reddeloos maakte. Het was niet de God, Die enorm vaak gewaarschuwd had. Het was de hardnekkige heerszucht en autonomie van Edom die hem fataal werd. De helden werden lam gelegd. En daarmee stonden de poorten van die schijnbaar onneembaar vesting van Edom wijd open! Vest op prinsen, op mensen en menselijke kracht, geen vertrouwen. Mocht je in termen van 'heersen', 'meerderheid' en 'macht' denken in de kerk… het zal je fataal worden. Want je zult niet altijd de meerderheid in je directe omgeving kunnen blijven behouden.
Zoals jou en mij wordt aangeraden om bestanden op je computer op een externe schijf te zetten, die je elders, buiten je woning, moet bewaren – en beter is om kwetsbare en belangrijke bestanden in 'the cloud' te zetten – zodat ze bij een ramp (brand of crash) behouden blijven, zo moet ook ons heil en onze zekerheid buiten ons en onze groep liggen.
Zekerheid van het geloof ligt niet veilig in mijn hart, mijn gevoel, mijn groep. Maar vast en zeker in Christus Jezus. Dus als Edom slechts vertrouwt op zijn eigen kracht, en die kracht wordt door God gebroken, dan is zijn ondergang nabij. En dan? Een rampjaar dient zich aan…
En als je 'Rampjaar' nu eens vertaalt  met 'Het Laatste Oordeel'… maak de vertaalslag dan eens: hoe zal het dan met je gaan? Waar ligt je veiligheid en houvast? Wordt het een 'rampjaar' of een 'jubeljaar' als Jezus terugkomt?

woensdag 12 december 2018

Als mensen op wie je vertrouwde een dolk in je rug steken

Al uw bondgenoten hebben u tot aan de landpale uitgeleid;
uw vredegenoten hebben u bedrogen, zij hebben u overmocht;
die uw brood eten, zullen een gezwel onder u zetten;
er is geen verstand in hem.
Obadja : 7



Er is niets zo min als wanneer makkers met wie je samenwerkte, je opeens in de steek laten. Ik heb dat in de aanloop naar 2004 (de vorming van de PKN) gemerkt. Nu moet ik zeggen dat het vertrouwen op vrienden ook niet altijd een goede zaak is. Je moet vooral vertrouwen op de HEERE en op de intuïtie en rationele ervaring die Hij geeft. Maar intermenselijk mag er in de christelijke gemeente toch sprake zijn van vertrouwen. Doe wat je belooft en verwacht dat ook van anderen met wie je samen op trekt.

Visie

Helaas heb ik de laatste jaren geconstateerd dat dat, tot in de kerk toe, nogal eens ontbreekt! Mijn ervaring is dat tot in de kerk toe mensen voorkomen die soms tweede agenda's hanteren en met je mee doen voor zover het past in hun eigen motief. Soms zeggen ze iets braafs, maar spreken ze niet uit wat het motief daar achter is. En afgaan op een gegeven woord blijkt dan toch voor tweeërlei uitleg vatbaar. Meermalen is zo'n 'misverstand' uit de weggeruimd en moest ik toch uitgaan van de goede bedoelingen; maar wanneer opnieuw conflicten over gegeven woorden ontstaan, brokkelt het vertrouwen af en zet zich om in een lijn los van de anderen.
De hele situatie maakte dat ik nog meer een zelfstandig denker werd en allergisch werd voor groepsdenkers. Dus de ervaring van het ontbreken aan vertrouwen maakt me niet zo zeer kopschuw, maar heeft me wel geleerd dat je zelfstandig sneller bij je doel komt dan met een logge groep van mensen die aan hun eenduidige woorden geheel verschillende daden paart en waarin afwijkende motieven op de achtergrond blijken te spelen.
Natuurlijk weet ik dat dit haaks staat op het gemeenschapsdenken dat eigenlijk bij de christelijke gemeente zo moeten horen. Maar we leven in de eindtijd, waarin de liefde verkilt en groepsdruk verstikkend kan gaan werken. Teveel mensen binnen de kerk zijn daar gevoelig voor en doen de dingen omdat anderen dat van hen verwachten. Burnouts zijn niet van lucht en frustraties stapelen zich op. We hobbelen verder op paden die we eigenlijk niet hadden willen inslaan en onze kinderen merken dat; die maken hun eigen keuzes!
Met een heldere visie voor de zaak van Christus uitkomen, met de vinger bij de teksten in de Bijbel, is blijkbaar een zaak van fiere eenlingen. En was dat eigenlijk in het verleden ook niet zo? Denk aan Bijbelfiguren als Jozef, Samuël en Johannes de Doper; aan reformatoren als Johannes Calvijn en Maarten Luther; aan theologen als Hendrik Huslij Viervant, Hermann Friedrich Kohlbrugge en zelfs een modern roomse theoloog als Antoine Bodar; aan verzetsstrijders als Willem van Oranje en Johannes Post.
Als eenling kun je, zonder compromissen met andersdenkenden, staan voor een heldere en zuivere visie. Wanneer je dat echter eerst moet afstemmen met kritische andersdenkenden (die ook nog eens een heel andere kant uit denken, of liever platgetreden paden willen bewandelen) in je gemeente, wordt het een afgeroomd en smakeloos betoog en mist het de fierheid van Petrus die op Jezus' commando over boord durft te stappen en onverschrokken de golven betreedt.

Verbond


Dat doet niets af van het feit dat je een verbond mag sluiten om iets gezamenlijks te ondernemen. Je hebt in het dagelijks leven op zich mensen nodig. Al ben ik er wel achter dat eendracht echt niet altijd macht maakt; om het simpele feit dat macht nergens toe leidt, dan enkel voor de korte termijn. Na jouw machtsperiode zal zich de tegenmacht hergroeperen en jou weer onderdrukken. Dat blijft een cirkel niet nooit heilzaam doorbroken kan worden.
Om een voorbeeld uit de Bijbel te geven over een verbond dat 'eendracht' en 'veiligheid' tot doel had, het volgende. Toen Abraham in het Beloofde Land zijn tenten opsloeg bij de eikenbossen van de clan van Mamre, sloot hij een verbond met hem en enkele andere heidense clans die daar woonden: Mamre, den Amoriet, broeder van Eskol, en broeder van Aner. Samen met hen is hij Kedor-Laomer achterna gegaan die Lot en de inwoners van Sodom hadden gekidnapt. Zij worden de 'bondgenoten' van Abram genoemd! Later zou hij van Efron, die daar vlakbij woonde, een stuk land kopen om er Sara te begraven (Machpela). Die plek daar bij Mamre was ook de plek waar de HEERE hem, samen met twee engelen, opzocht en Zijn verbond bevestigde door te beloven dat Izak zou worden geboren.
Wel, wat opa Abraham deed, deed Ezau ook. En diens nazaten eveneens. Ze waren echter zelfstandig, autonoom en zelfs anarchistisch. Ze maakten hun eigen veiligheid, hoog in de bergen. Waanden zich onaantastbaar, maar… sloten toch ook verbonden met omringende volgen, om sterk te staan bij eventuele grotere gevaren.

Verraad

Maar als je in termen van macht denkt en binnen die context bondgenoten zoekt, er zelfs een verbond mee sluit (dus tot de daad van verbinden komt), is het interessant om te zien wat voor figuren in dat verbond worden betrokken. Zijn dat meelopers met jou of zijn dat eveneens anarchistische solisten die niemand boven zich dulden (en zij die naast je staan, staan op zijn minst schuin ONDER je)?
Als we de dagtekst bekijken dan geldt voor Edom dat hij bondgenoten heeft getroffen die op zijn minst GEEN meelopers waren. Het waren zelfstandige types, maar blijkbaar dus ook types zoals ik aan het begin schreef: met een dubbele agenda of op zeker ook met een 'eigen' motief.
Edom had macht in zichzelf, ogenschijnlijk. Maar bouwde die macht uit middels het verbond met omringende clans. Zo leek het wel een wereldmacht zoals Rusland vandaag de dag. Een ogenschijnlijke grootmacht, die echter is opgedeeld in staten die in zichzelf niet identiek zijn. Het is van belang wie er aan het grote roer staat (de grote Roerganger, zoals Poetin en zijn voorgangers werden/worden genoemd) en hoe groot diens autoritaire macht is.
Zo gaat dat blijkbaar in de wereld, waarin macht de lijm vormt binnen een samenleving. Macht is een keiharde lijmsoort die bij daling van de temperatuur opeens bros blijkt te zijn. En dat is wat er bij Edom gaat gebeuren. Niet als een natuurlijk en logisch proces, maar getuige de tekst en de context juist een proces waarin God de hand heeft. Hij laat de bondgenoten van Edom opeens hun eigen pad trekken en daarmee steken ze Edom een dolk in de rug. Het verbond blijkt een rietstaf te zijn waarop je leunt, maar bij het breken van de staf schiet de scherpe schacht dwars door je hand. Auw!
Je bondgenoten lopen een stukje mee met je, tot aan hun (lands)grens en dan keren ze zich opeens om en vervolgen hun eigen pad. Je 'vredegenoten' blijken dus niet betrouwbaar; ze hebben je bedrogen en weten van de prins geen kwaad. En juist diegenen die 'jouw brood aten' (uit je hand aten) blijken te fungeren als een gezwel, een kankerachtige ziekte die opeens de kop opsteekt en je hele leven op zijn kop zet.
Even moest ik denken aan de Heere Jezus, over Wie David profetisch zingt in Psalm 41 vers 10: "Zelfs de man mijns vredes, op welken ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft de verzenen tegen mij grotelijks verheven." Dat sloeg natuurlijk op Judas, die je op zich ook 'vredegenoot' kon noemen, maar de onvrede koos; die ging voor rijkdom op de korte termijn en daar hinderde Jezus hem nogal in! Vandaar die aversie. De Kanttekeningen merken bij 'de man des vredes' dan ook aan: "Dat is, mijn vredegenoot, bondgenoot, met wien ik in vrede leefde." Opmerkelijke link met onze tekst! Hier blijkt Judas dus op gelijke hoogte te staan met de Edomiet Herodes.


"Er is geen verstand in hem"; in Edom wel te verstaan! Het verstand ontbreekt hem om die ziekte aan te pakken. Hij wordt door God in één klap afhankelijk gemaakt. En dat is voor Edomieten geen prettig gevoel! Voor jou en mij wel? Is dat misschien van Gods wege de dolk in de rug? Die zag je niet aankomen, maar het is vooral de vraag: wat doe je nu? Buig je of recht je je rug… met dolk en al?!

maandag 10 december 2018

Zelfonderzoek

Hoe zijn Ezaus goederen nagespeurd, zijn verborgen schatten opgezocht!
Obadja : 6



Het Avondmaal is al weer ruim een week achter mij. De voorbereidingsweek dus nog een week langer. Maar gek… toen ik deze tekst las, moest ik direct aan dat zelfonderzoek in de week van Voorbereiding op het Avondmaal denken. Ik ga het uitleggen. 

Relatie tot Jeremia 49

Al eerder heb ik gezegd dat in Jeremia 49 soortgelijke dingen staan als hier in Obadja. Kijk maar:
7 Tegen Edom zegt de HEERE der heirscharen alzo: Is er dan geen wijsheid meer te Theman? Is de raad vergaan van de verstandigen? Is hunlieder wijsheid onnut geworden? (Obadja : 8 en 9)
8 Vliedt, wendt u, woont in diepe plaatsen, gij inwoners van Dedan! want Ik heb Ezau's verderf over hem gebracht, den tijd, dat Ik hem bezocht heb. (Obadja : 2)
9 Zo er wijnlezers tot u gekomen waren, zouden zij niet een nalezing hebben overgelaten? Zo er dieven bij nacht gekomen waren, zouden zij niet verdorven hebben zoveel hun genoeg ware? (Obadja : 5)
10 Maar Ik heb Ezau ontbloot, Ik heb zijn verborgene plaatsen ontdekt, dat hij zich niet zal kunnen versteken; zijn zaad is verstoord, ook zijn broeders, en zijn naburen, en hij is er niet meer. (Obadja : 6)
11 Laat uw wezen achter, en Ik zal hen in het leven behouden, en laat uw weduwen op Mij vertrouwen.
12 Want zo zegt de HEERE: Ziet, degenen, welker oordeel het niet is den beker te drinken, zullen ganselijk drinken; en zoudt gij enigszins onschuldig gehouden worden? Gij zult niet onschuldig worden gehouden, maar gij zult ganselijk drinken. (Obadja : 16)
13 Want Ik heb bij Mijzelven gezworen, spreekt de HEERE, dat Bozra worden zal tot een ontzetting, tot een smaadheid, tot een woestheid, en tot een vloek; en al haar steden zullen worden tot eeuwige woestheden.
14 Ik heb een gerucht gehoord van den HEERE, en er is een gezant geschikt onder de heidenen, om te zeggen: Vergadert u, en komt aan tegen haar, en maakt u op ten strijde. (Obadja : 1 en 3)
15 Want zie, Ik heb u klein gemaakt onder de heidenen, veracht onder de mensen.
16 Uw schrikkelijkheid heeft u bedrogen, en de trotsheid uws harten, gij, die woont in de kloven der steenrotsen, die u houdt op de hoogte der heuvelen! Al zoudt gij uw nest zo hoog maken als de arend, zo zal Ik u van daar nederstoten, spreekt de HEERE. (Obadja : 3 en 4)
17 Alzo zal Edom worden tot een ontzetting; al wie voorbij haar gaat, zal zich ontzetten, en fluiten over al haar plagen.
18 Gelijk de omkering van Sodom en Gomorra en haar naburen, zal het zijn, zegt de HEERE; niemand zal daar wonen, en geen mensenkind daarin verkeren.
19 Ziet, gelijk een leeuw van de verheffing der Jordaan, zal hij opkomen tegen de sterke woning; want Ik zal hem in een ogenblik daaruit doen lopen; en wie daartoe verkoren is, dien zal Ik tegen haar bestellen; want wie is Mij gelijk, en wie zou Mij dagvaarden, en wie is die herder, die voor Mijn aangezicht bestaan zou?
20 Daarom hoort des HEEREN raadslag, dien Hij over Edom heeft beraadslaagd, en Zijn gedachten, die Hij gedacht heeft over de inwoners van Theman: Zo de geringsten van de kudde hen niet zullen nedertrekken! Indien hij hunlieder woning niet boven hen zal verwoesten!
21 De aarde heeft gebeefd van het geluid huns vals, van het gekrijt, welks geluid gehoord is bij de Schelfzee.
22 Ziet, hij zal opkomen en snel vliegen, als een arend, en zijn vleugelen over Bozra uitbreiden; en het hart van Edoms helden zal te dien dage wezen, als het hart ener vrouw, die in nood is.

Plaatsen of schatten

Jeremia spreekt in relatie tot onze dagtekst niet over 'verborgen schatten' maar over 'verborgen plaatsen'. En eigenlijk staat dat er ook. Er wordt in de Kanttekeningen verteld dat dit hetzelfde woord is dat ook in Psalm 17 : 14 wordt gebruikt: "Met Uw hand van de lieden, o HEERE! van de lieden, die van de wereld zijn, welker deel in dit leven is, welker buik Gij vervult met Uw verborgen schat; de kinderen worden verzadigd, en zij laten hun overschot hun kinderkens achter." Dit zijn de enige twee plekken waar dit woord dus wordt vertaald met 'schatten' in plaats van 'plaatsen'.
Het zal vanwege het 'goederen' aan het begin van deze tekst zijn, dat gekozen is voor 'schatten'. Maar hoe het ook zij, er is sprake van het doorzoeken van schatten, bezittingen of vermeende bezittingen, waar dieven zo op belust zijn. En God gebruikt dus het beeld van een dief voor hoe Hij met dingen omgaat die mensen menen te bezitten.

Zelfonderzoek

Vandaar dat ik door deze tekst tot nadenken werd gezet over zelfonderzoek in de voorbereidingsweek op het Heilig Avondmaal. Want zoals bij Edom sprake was van het 'wegstoppen van schatten' (zodat ze niet konden worden geroofd) én van het 'verbergen van verborgen uithoeken van Edoms doen en laten' (zodat God Zich er niet mee zou kunnen bemoeien), zo vergaat het ook ons. Die dieven zou je kunnen vergelijke met de duivel en je eigen geweten: die doorzoeken je zogenaamde 'geestelijke bezittingen' om ze je ontroven of ze te devalueren tot iets waardeloos. En het doorzoeken door God Zelf van Edoms doen en laten (zijn verborgen plaatsen of daden) kun je goed vergelijke met Gods wet die ons schuldig stelt. Jij wordt geroepen om je doen en laten te doorzoeken, op zoek naar verborgen plaatsen die je achter probeert te houden; maar de wet heeft al lang het stempel 'zondig' gezet op al die plekken die jij denkt verborgen te kunnen houden.
Ooit stond ik voor een flatgebouw dat werd afgebroken. De voorgevels waren allemaal weggesloopt. Het behang hing in flarden naar beneden. De kamers waren holle ogen in een dood gezicht. Draden en leidingen hingen doelloos naar buiten. Een trieste aanblik. Maar ooit hadden in al die holle kamers mensen van vlees en bloed gewoond, die er zich veilig waanden. Ze stopten dingen in kasten, die moesten wegblijven van spiedende blikken. Ze waren zuinig op hun behang, hun tapijt, dat nu vervuild was met puin en stof. Ooit hadden er mensen gewoond die elkaar verzorgden, beminden, beschermden of juist uitscholden en kleineerden. Maar het gebeurde allemaal tussen vier muren en achter gesloten deuren. Geen pottenkijkers. Maar nu kijken we zo naar binnen…
Wij lijken op zo'n opengebroken woning. We dachten dat we allerlei dingen konden verbergen, maar voor dieven bestaan geen geheimen… zo ook niet voor God. Als Hij op de Jongste Dag Zijn sloopkogel door je levenshuis laat gaan (of op de dag van je dood), komt alles open en bloot te liggen. Het is dus ronduit krankzinnig om dat tot je dood toe vol te blijven houden.

Open en eerlijk

Hoe heerlijk is het om in een week van voorbereiding op het Avondmaal samen met de HEERE door je leven te wandelen en geen schat of uithoek in je hart voor Hem verborgen te houden. Wat is Edom slecht af! Wat is elk kerkmens met een vrome buitenkant, maar een trieste binnenkant, slecht af! Wat ben je goed af, als alles open en bloot ligt voor de HEERE. Het ligt al open voor Hem, hoor… maar dán ook met jouw toestemming. Dat maakt het verschil!
God zei tegen Abraham: "Wandel voor Mijn aangezicht en wees oprecht." Wel, dat had ook alles met Ezau te maken; Abraham was zijn opa. Hij heeft hem zelfs nog gekend (16 jaar lang). Hoe heerlijk is dat! Hoe sterk aan te bevelen.
Deed Abraham dat altijd even secuur? Nee, helaas niet. Om maar twee momenten te noemen waarop hij zijn schatten verborgen hield of zijn 'verborgen plaatsen' buiten beeld liet: toen hij tegen Farao en later tegen Abimelech zei dat Sara zijn zus was; en toen hij Hagar gebruikte om de realisatie van Gods belofte een handje te helpen. Het was allemaal niet fraai. De HEERE vergaf hem en nam de regie in zijn leven weer over. Hagar en Ismaël moesten worden weggestuurd. Abimelech en Farao werden gezegend dankzij Abrahams beleden zonde (hoe paradoxaal). 
En jij? En ik? Hoe staat het ermee tegenover de HEERE? De HEERE weet alles al lang… niets is verborgen voor Hem. Maar beschouw jij je eigen leven nog als een schat, angstvallig weggehouden bij God vandaan? Wie zijn leven zo zal denken te behouden, zal het verliezen. Maar als je je leven verliest aan Hem, zul je het juist gewinnen (behouden)! Een open leven voor God is een super relaxed en super rijk leven!