Is Jezus jouw val of jouw opstanding?

Simeon bezingt het kindje Jezus met deze woorden: "Zie, Deze wordt gezet tot een val en opstanding veler in Israël, en tot een teken, dat wedersproken zal worden", geschilderde door Greg Olson (1958-)

"De vrouw zeide tot Hem: Heere, ik zie, dat Gij een profeet zijt.
Onze vaders hebben op dezen berg aangebeden;
en gijlieden zegt, dat te Jeruzalem de plaats is, waar men moet aanbidden.
Jezus zeide tot haar: Vrouw, geloof Mij, de ure komt,
wanneer gijlieden, noch op dezen berg, noch te Jeruzalem, den Vader zult aanbidden."
Johannes 4 : 19-21

Simeon kun je met recht een profeet noemen. Hij voorzegde dat Jezus een val en een opstanding voor velen in Israël zou zijn. En de oude man voegde daar nog aan toe dat Hij ook werd gezet tot een teken dat wedersproken zou gaan worden. Hoe heeft hij gelijk gekregen. Tot op de huidige dag wordt er gediscussieerd over Jezus; zijn er allerlei visies op Hem binnen de islam, het jodendom én ook binnen de christelijke kerken. De Samaritaanse vrouw zag Hem aanvankelijk als een groot profeet.

Wat zie jij in Jezus?

Zo dicht bij het Levende Water… maar de vrouw gaat niet weg, haalt niet haar man. Ze kijkt hem onderzoekend aan en lijkt allerminst onder de indruk (hoewel zal blijken dat ze dat wel degelijk was!). Haar uitroep "Ik zie dat Gij een profeet zijt…" is niet een belijdenis, maar een inschatting en een reden, om Hem met 'brandende vragen' te bestoken. Weet je hoe gevaarlijk zo'n actie is? Van uitstel kan afstel komen!
Voor dat we luisteren naar wat ze Jezus vraagt, de vraag: wat zie jij in Jezus? Een profeet? Een voorbeeldfiguur? Een onbereikbare? Een … Of komt de naam 'mijn Liefste' weleens over je lippen? De bruid uit het Hooglied tekent Hem wel zo. Daar hoef je niet spiritueel voor te zijn. Als Hij alles voor je is en steeds meer voor je wordt, dan is er sprake van liefde! Als Zijn stem dan klinkt in de oproep om tot de tafel van het Verbond te komen, dan veer je toch op?

Wie heeft de beste kerk?

Jezus een Teken dat wedersproken zal worden? Wat is dat? Het griekse woord betekent 'betwisten' of 'je tegen iemand verzetten' of 'weigeren om met iemand te maken willen hebben'. De persoon van de Messias zal al dit soort gevoelens oproepen. Men heeft een bepaald beeld van Hem, maar hoe anders zal Hij blijken te zijn. Daar zal ook aanstonds het gesprek over gaan. Maar eerst schuift daar een schijnbaar andere kwestie tussen.
De vrouw draait zich half om en wijst naar de Gerizim, de grote berg aan de zuidkant van Sichem; ten noorden van de stad ligt de berg Ebal.

"Daar aanbidden wij God en onze voorvaderen deden dat ook, al generaties lang. Jullie beweren dat het alleen in Jeruzalem mag." De vrouw stelt niet echt een vraag, maar Jezus voorziet die niet-gestelde vraag al en snijdt haar de pas af. Het is een afleidingsmanoeuvre, die Hij direct doorziet. Weliswaar geeft Hij antwoord, maar dat gaat het bevattingsvermogen van de vrouw te boven. Daarmee blijkt zij wel godsdienstig interessant te willen lijken, maar nog zo onkundig te zijn. Een les voor allen die willen meepraten op godsdienstig vlak, maar zelf geen deelgenoot van het heil zijn. Niet: zwijg dan maar liever. Maar: check je motivatie waarmee je jouw vragen stelt.
Er is geen 'beste' kerk. De kerk is geen doel op zich, maar een middel in Gods hand. Hebben we niet te staan naar zuiverheid? Zeker wel. Maar niet om die zuiverheid te cultiveren. We moeten er juist mee woekeren; om het dienstbaar te maken aan de uitbreiding van Gods Koninkrijk. En daar past concurrentie totaal niet bij!
De Messias was dan ook niet de meest succesvolle Leider, maar Hij kwam om de mens met God de Vader te herenigen. Snap jij het verschil? Het staat of valt met Jezus Christus; maar het gaat uiteindelijk om God de Vader. "En wanneer Hem alle dingen zullen onderworpen zijn, dan zal ook de Zoon Zelf onderworpen worden Dien, Die Hem alle dingen onderworpen heeft, opdat God zij alles in allen" (1 Kor. 15 : 28).

Hoe wil de Vader gediend worden?

Hoe wil God nu gediend worden? Zijn onze godsdienstige verrichtingen nu een hindernis om God te dienen, of een instrument en stimulans? Met de laatste woorden van vers 21 lijkt Jezus zowel Jeruzalem als Gerizim van tafel te vegen. Hoe zit het dan met de beloften voor Jeruzalem die nog uitstaan? Nou, die blijven rechtovereind staan.
Maar waar Jezus op doelt is dat we van het heiligdom geen cultus moeten maken, maar een ontmoetingsplek. Sterker nog: God Zelf zal er een ontmoetingsplek maken, want Hij roept Zijn gemeente rondom Zijn Woord. Waar twee of drie in Mijn Naam samen zijn, ben Ik in het midden. En, opdat wij vast zullen geloven – en onze twijfel steekt telkens weer irritant de kop op – roept Hij ook rondom Zijn Tafel, om onze zwakke zielen te spijzigen en te laven. Zo doet God dat.
Daar kun je misschien avonden over debatteren, of het niet anders kan en waarom het nou zó precies moet. Maar zo heeft het God goed gedacht. Niet wij maken de dienst uit, maar Hij. Daarom doet Gerizim er niet toe; daarom doet ten diepste Jeruzalem er ook niet toe (ondanks de nog uitstaande beloften). God is niet aan tijd of plaats gebonden. Hij wil aanbeden worden in Geest en waarheid. En wat dat betekent zullen we morgen zien.
Zie je dat de mens niet centraal staat, met al zijn godsdienstigheid? Ook niet met al zijn zondekennis en dogmatische knowhow. God is niet gediend van wat wij allemaal aan boord denken te hebben. Hij wil gediend zijn en Hij schept er een behagen in om zwakke zielen te versterken met een eenvoudige stukje brood en een eenvoudig beetje wijn. Tekenen die iets vertellen, laten zien en smaken. Iets vertellen, waar woorden tekort schieten. Maar wat alles te maken heeft met: Wie is Jezus voor jou? De Vader liet duidelijk horen dat Hij een behagen schept in Zijn Zoon en Diens verlossingswerk. Schep jij ook zo'n behagen in Hem?

Kan Jezus moe worden?

Wat Jezus' vermoeidheid ons te zeggen heeft

"Jezus dan, vermoeid zijnde van de reize, zat alzo neder nevens de fontein.
Het was omtrent de zesde ure."

Johannes 4 : 6b

Veel jongeren hebben moeite met het goed verdelen van hun tijd en energie. Ouderen hebben dat iets beter leren uitbalanceren, geleerd door schade en schande. Onze tijd staat bol van druk en stress en wordt veel van je verwacht, maar je wordt – ondanks je inzet – net zo gemakkelijk aan de kant gezet wanneer je overbodig of te duur bent in het arbeidsproces. Managers passen er voor om te investeren in mensen als het niet snel genoeg geld op levert. Oudere werknemers zijn daar regelmatig de dupe van. 'Gelukkig' mogen ze nu helemaal tot hun 67e of misschien zelfs hun 70e wachten tot hun pensioengerechtigde leeftijd aanbreekt. En al die tijd belanden bosjes oudere werknemers in de bijstand om te worden bekostigd door een steeds afnemend aantal werkenden. En je denkt: ergens gaat er iets mis in ons hedendaagse denken!

Moe van de werkdruk

Zingeving in het arbeidsproces, het gevoel krijgen dat je er toe doet, begint in onze dagen een serieus probleem te worden. Werd je vroeger ontslagen omdat je niet goed functioneerde, nu wordt je met het grootste gemak aan de kant gezet, het uwv-bos in gestuurd, omdat men je even niet kan gebruiken. Geen goodwill, geen dank voor gedane werk en inzet, je ben vaak een machine die je aanzet als je hem wilt gebruiken; maar die je even zo gemakkelijk weer uitzet als hij even niet nodig is. Ja, rustig op marktplaats zet of naar het grof vuil brengt, omdat hij in de weg staat.
Desalniettemin wordt de werkdruk opgevoerd. Uren moeten zich dubbel verlonen voor het grote geld, waar je als werknemer weinig van terugziet. Investeringsgelden verdwijnen in heel andere potjes dan in het bedrijfsinvesteringsfonds. Snel geld verdienen… en zó flexibel zijn dat je sociale leven en de dienstbaarheid in het Koninkrijk Gods een bijna onmogelijkheid worden.
Jongeren hebben nog weinig om op terug te zien; weinig referentiemateriaal uit het verleden, waardoor ze de forse werkdruk al vanzelfsprekend beschouwen. Geen scepsis. Maar als het werk teveel wordt, daalt de interesse van werkgevers. Je blijkt toch niet zo veelbelovend te zijn. Je bleek toch niet de put waaruit ze oneindig konden putten.
Bij zo'n niet-oneindig wateropwellende put zit Jezus hier. En Hij gaat zich stellen tegenover die put, met Zijn Levende Water. Maar zover is het nog niet. In onze tekst is Hij enkel moe; reismoe, na twee of drie dagen reizen. Moe?

Moe van het ronddolen

Kan de Zoon van God moe worden? Al eens bij stil gestaan? Hij, de hoge en heilige God liet Zich vernederen en wilde moeheid uit Eigen ervaring kennen. Ons in alles gelijk. Dat is toch niet normaal en vanzelfsprekend? Als ik Jezus moe zie zijn, moet ik beschaamd mijn hoofd buigen. Door mijn zonde voldoet het mensbeeld niet meer aan dat wat de Schepper er van had. Adam was nooit moe. En Eva werd nooit geteisterd door hoofdpijn of depressie. Totdat…
Ja, Jezus was naast 100% God ook 100% mens. Echter dat is geen clichée vanzelfsprekendheid, maar een aangrijpend en ontstellend wonder. Als ik hier een vermoeide Jezus zie zitten naast de bron die aartsvader Jacob ooit ombouwde tot frisse waterput, dan zie ik daar het resultaat van onze hang naar 'als God wezen'. Het is niet verder gekomen dan het niveau dat God als ons wilde zijn. En dat, toen wij nog zondaar, nog vijanden waren. Bejubelt Romeinen 5 dat wonder ook niet?
Jezus is vermoeid van een reis van bijna 50 kilometer. Als ik kijk hoeveel kilometers de oosterlingen in die tijd gewoonlijk aflegden en gewend waren te reizen, dan zijn het vrijwel zeker niet die 50 kilometers geweest, die Hem deden vermoeien. Veelmeer is het de reden waarom Hij moest reizen en die andere hoofdstad van het verbondsvolk, Jeruzalem, verliet. Jeruzalem, Jeruzalem, gij die de profeten doodt… Hoe menigmaal heb ik U bijeen willen vergaderen… Hij liet dat Jeruzalem, waarover Zijn hart brak, achter Zich en vestigt zich hier, naast de Jacobsbron van Israël, de aartsvader van het GEHELE volk der Joden, in de nabijheid van de andere hoofdstad: Sichar. Hier zou men Hem zeker niet waarderen en accepteren. De samaritaanse vrouw zal even later heel verbaasd reageren op Jezus' vraag om water. "Hoe begeert Gij, die een Jood zijt van mij, die een Samaritaan ben, water te drinken?" Hij kwam tot het Zijne, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen! Om moe van te worden! Heeft dat jou en mij nog wat te zeggen? Lees er niet langsheen!

Moe van de zonde

Die put was vooral een traditie voor de Samaritanen. Hiermee hadden ze toch nog wat om zich over te beroemen. Ze waren hiermee even Joods als de andere Joden. Tradities waren binnen het Jodendom zaken die soms een bijna goddelijke lading kregen. Maar alles wat zich aan God gelijk stelt of… wat zich boven Hem verheft is afgoderij en zonde.
De gesel die Jezus gebruikte om de tempel van Zijn Vader te reinigen wat niet alleen een wapen, maar ook een middel om door kastijding mensen tot bezinning en bekering te brengen. De zonde is een vermoeiende zaak. Vooral als je er bewust en intens tegen begeert te strijden. Je krijgt werkelijk alles tegen. Je omgeving werkt er zeker niet aan mee. En de boze intenties van je hart en de lusten van je vlees helpen ook al niet. Om moe van te worden.
Ten diepste is er voor Gods kinderen geen enkele activiteit zo vermoeiend dan strijden tegen de zonde. Een bodemloze put en een onbeklimbare berg. Zou je daar niet eeuwig van verlost willen worden? Zou je niet eeuwig aan Gods vaderhart willen uitrusten, vrij van zonde? Hem nooit meer bedroeven en eeuwig aan Zijn beeld beantwoorden, dat Hij ooit stelde. Eindelijk tot je recht komen en God de eer geven, onbeperkt, die Hem toekomt! Die moeheid moet deze hunker in je opwekken.