Wij denken in menselijke termen van aanwezigheid

“Ik zal u geen wezen laten; Ik kom weder tot u.”

Johannes 14 : 18

Jezus' afwezigheid doet niets af aan Zijn aanwezigheid

Als je een fles cola op het aanrecht zet, staat hij niet meer in de koelkast. En als je hem weer terugzet in de koelkast, staat hij niet meer op het aanrecht. Niets is er meer te vinden, hooguit markeert een kring van het condensvocht de plek waar de fles stond. Maar je kunt de fles niet én op het aanrecht hebben staan én in de koelkast.

Alles wat geschapen is, is onderhevig aan die wet van 'zijn' die wij kennen als het verschil tussen 'aanwezigheid' en 'afwezigheid'. Een vader die zijn gezin verlaat voor een zakenreis, kan contact houden met zijn gezin via Whatsapp, mail, of skype, maar hij ís er niet. Die afstand kun je kleiner maken door de moderne media, maar toch blijft hij fysiek bestaan. Je kunt elkaar niet aanraken via de media. Niet elkaars aanwezigheid voelen en niet elkaars gevoelens proeven; er blijft toch altijd een ongrijpbare afstand.
Zelfs de engelen in de hemel zijn beperkt tot de plaats waar ze zijn. Als ze in de hemel zijn, zijn ze niet tegelijk op de aarde. Gelukkig zijn het er miljoenen, maar toch. Jezus lijkt in staat de afstand die er door Zijn hemelvaart gaat komen, tot 0 te reduceren. Hij zegt, door Zijn Geest, nóg intenser aanwezig te zijn – ín Zijn jongeren – dan voordien. Dat is een bovenmenselijk mysterie. Toch gaat Hij een tipje van de sluiter oplichten, in de dagtekst. Hoewel de tekst nog steeds in raadselen spreekt. En inmiddels weten we dat Jezus voluit God is, dus is Hij ook alomtegenwoordig. Het 'zijn' in de hemel sluit het 'zijn' op aarde niet uit!

Er komt geen afwezigheid

Er is nogal wat verschil van inzicht op het eerste deel van de tekst. Je kunt het lezen als "Ik laat jullie wel als wezen achter, maar dat blijft niet zo…" Maar beter is om het toch zo te lezen: "Ik laat jullie niet als wezen achter…" Dat laatste impliceert dan ook dat er 'geen afwezigheid' zal optreden, als Jezus ten hemel vaart. En zo is het ook. Het is goed om goed te letten op er juist die dagen tussen hemelvaart en Pinksteren gebeurt.
Maar eerst verwijzen de Kanttekeningen nog naar een tekst die deze lezing staaft: Mattheüs 28 : 20, waar Jezus zweert: "En ziet, Ik ben met ulieden al de dagen tot de voleinding der wereld. Amen." Als Hij zo stellig beweert 'al de dagen tot aan de voleinding der wereld' bij ons te zijn, dan impliceert dat 'geen afwezigheid'.
Wie Petrus op de Eerste Pinksterdag ziet staan en hoort preken, denk misschien dat de Heilige Geest een wonder heeft gedaan. Dat er op die dag pas iets is veranderd. Maar nee, al voor die dag werd Jezus' blijvende aanwezigheid onderstreept door een aantal factoren die ik uit de laatste verzen van Lukas en de eerste van Handelingen haal:

1. Lukas 24:52  De discipelen gehoorzamen Jezus door terug te gaan naar Jeruzalem (het hol van de leeuw): ze keren terug met grote blijdschap (de droefheid en mensenvrees is verdwenen!) en ze blijken elke dag in de tempel te zijn (opnieuw geen mensenvrees);
2. Lukas 24:53  Ze blijven bij elkaar: ze blijken zelfs elke dag in de tempel te vinden te zijn; ze zitten niet schuw in een hoekje, maar ze loven en danken God! Dat moet mensen in Jeruzalem zijn opgevallen, want zij herkennen hen ongetwijfeld als 'die bij Jezus waren'; later werden ze genoemd 'de mensen van de weg (van Jezus)'.
3. Handelingen 1:2  Al vóór de dag van hemelvaart gaf Jezus door de Heilige Geest opdrachten aan Zijn uitgekozen apostelen. De Geest was dus eigenlijk al aanwezig bij de overdracht.
4. Handelingen 1:4  Jezus gaf instructie om in Jeruzalem te blijven en daar standvastig te wachten op de belofte van Zijn Vader; dus Hij betrekt er Zijn Vader direct bij. Zij moesten de tussenliggende tijd met intensief verwachten vullen, gericht op dat God de Vader Zijn belofte, die Jezus hen had verteld, zal gaan waarmaken. Die houding is een contrast met de dagen voor Goede Vrijdag, waarin ook onze dagtekst moet worden geplaatst!
5. Handelingen 1:11  De engelen, die direct na Jezus hemelvaart verschijnen op de Olijfberg zetten hen a la minute in beweging. "Deze Jezus, Die van u opgenomen is in den hemel, zal alzo komen, gelijkerwijs gij Hem naar den hemel hebt zien heenvaren."
6. Handelingen 1:15-23  Petrus neemt het voortouw, te midden van een groeiende groep van 12 tot 120 mensen maar liefst! En als hij gaat spreken, is hij in staat om het gebeuren rond Judas in een Oud-Testamentisch profetisch perspectief te zetten; herinner je je nog dat Jezus enkele verzen geleden zei: jullie zullen meerder tekenen doen? Dit had Petrus nog nooit gedaan.
7. Handelingen 1: 24-25  Zij richten zich in hun gebed om duidelijkheid tot Jezus en noemen Hem de 'Kenner des harten'. Je zou kunnen denken dat ze zich, volgens Jezus' raad tot God de Vader richten, maar de Kanttekeningen wijzen toch in de richting van Jezus Zelf; ze wijzen naar Galaten 1:1, waar Paulus zich geroepen noemt niet door mensen, maar door Jezus Christus persoonlijk (en door God de Vader); hij wijst er expliciet op dat Jezus roept tot het ambt, waarvoor ze dus ook in Handelingen 1 om hulp bidden.

Het is bijzonder warm te horen hoe die eerste, kleine gemeente, zich voluit overgeeft aan Christus, Die hun harten kent en weet wat nodig is.

Eenmaal is er nooit meer sprake van afwezigheid

Dat neemt niet weg dat zij en wij het gevoel kunnen krijgen dat Jezus toch best ver weg is en dat de aanwezigheid van en door Zijn Heilige Geest niet afdoende is. Dat is het overigens wel, maar zo kan het voelen. Daarom richt Jezus hun blik al op dat vroege tijdstip (nog voor Goede Vrijdag en Pasen!) op Zijn wederkomst: "Ik kom weer tot u." Natuurlijk gold dat ook voor Pasen, waarop Jezus weer tot Zijn discipelen terugkwam, maar dat was nog onvolkomen, beperkt tot momenten.
Mochten dus die momenten van 'wees-zijn' aanbreken, dan moesten ze zich voluit en met een groot verlangen richten op de Jongste Dag, waarop Hij zou terugkeren en ze tot Zich nemen. Dat was bepaald geen doekje voor het bloeden. Want met Jezus zouden ook Zijn engelen komen. Het oordeel zou dan worden geveld. En alle onrecht wat hen en ons ooit zal wedervaren, zal dan worden rechtgezet.
Jezus afwezigheid is voor ons een valkuil dat we 'bang worden', of zelfs 'in slaap vallen' of, erger, dat we alvast 'eigen rechtertje' gaan spelen. Daarom verwakkert het ons ook, als we worden aangevuurd om die dag met een groot verlangen te verwachten, zoals de discipelen de Heilige Geest verwachtten. Aanhoudend verlangen en voortdurend bidden om de komst en wederkomst van Jezus.
Je ziet: Jezus speelt wel degelijk een cruciale rol en Zijn aanwezigheid is essentieel. De vraag is: ziet zo ons leven eruit, vol verwachting? En is dat het grootste stempel dat op onze kerkelijke gemeente, ja op onze kerk gedrukt staat. Als daar wat aan mankeert dan hebben we de opdracht om daar wat van te zeggen en op te scherpen. Maar tot aan die dag "mag ik leven, dicht bij U en mij alvast verlustigen in Uw nabijheid! Wetend dat we straks zullen kennen, zoals we gekend zijn en Hem zullen zien zoals Hij is." Voor de discipelen zal dat een 'weerzien' zijn, maar voor ons, die na hen leven, zal dat een 'zien voor het eerst' zijn. En in beide gevallen zullen we Jezus herkennen! Want… Hij heeft Zich ook, door Zijn Geest, aan ons geopenbaard. We zullen geen Vreemde zien, maar met eerbied een 'Goede Bekende'! En… we zullen beamen dat Hij altijd al bij ons was. Let maar op!

Een bijzonder geboortekaartje

'A Savior is Born' (in 2000 geschilderd door Joseph Brickley, geb. 1973)

"Een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven;
de heerschappij rust op Zijn schouders.
Deze namen zal Hij dragen:
Wonderbare, Raadsman, sterke God, Eeuwige Vader, Vredevorst."

Jesaja 9 : 5

Weleens een geboortekaartje gehad, waarop stond dat er een kindje was geboren dat tegelijkertijd een vader was, een held, een vredestichter en iemand bij wie je om raad kunt vragen? De profeet Jesaja stuurde namens God zo'n geboortebericht van Jezus, Die pas eeuwen later zou worden geboren. Wat had dat te betekenen?

Advent

Omdat het zo lang duurde voordat Jezus de Messias werd geboren, herinnerde God Zijn volk er telkens aan dat Hij Zijn belofte wel degelijk zou nakomen. Met grote verwachting zagen de mensen naar Hem uit, alle eeuwen door. Dat uitzien wordt ook wel Advent genoemd.
Eén van die bemoedigende herinneringen is het geboortebericht uit Jesaja 9 vers 5. Jesaja mocht het als het ware al zien gebeuren, hoewel het nog een hele tijd zou duren. Hij legt er de nadruk op dat dit Kind geboren zou worden voor 'ons'. Jezus kwam niet zomaar, toevalligerwijs. Hij kwam om de deur naar God weer te openen, die wij mensen hadden dichtgegooid. Dat probleem kon geen mens oplossen. Daarom werd er zo naar deze beloofde Messias uitgekeken.

Geboorte

Bij een geboorte hoort ook het krijgen van een naam. Jesaja mag er alvast een paar 'verklappen'.

• Wonderbare: Jezus is de Wonderbare, een Wonder op Zich, want Hij is zowel mens als God; niet te bevatten. Om dan nog maar te zwijgen van alle geweldige wonderen die Hij tijdens Zijn aardse bestaan deed. Hij heeft ons weer laten zien Wie Zijn Vader nu werkelijk is! En… Hij gaf Zijn leven, zodat wij Zijn Vader ook onze Vader zouden kunnen noemen.
• Raadsman: Kom, pak Zijn hand. Want Hij weet raad. Hij overziet ons hele leven en Hij weet als geen ander waar het naartoe gaat. Aan Zijn hand kom je veilig aan – dwars door het leven dat vol teleurstellingen, moeiten en zorgen zit – bij Gods Vaderhart.
• Sterke God: Vergis je niet! Jezus was niet slechts een voorbeeldig Mens. Dan had Hij het af moeten leggen op Golgotha, toen Gods toorn tegen onze zonde ontbrandde. Hij was met recht ook Sterke God, zodat Hij de straf kon dragen die jij en ik in der eeuwigheid nooit zouden kunnen torsen. En het grote wonder: God de Vader nam er genoegen mee!
  
• Eeuwige Vader: Het hebreeuwse woord 'abba' (vader) betekent 'stichter', 'hoofd' of 'voornaamste'. Zoals Gods Zoon de hemel en de aarde heeft geschapen volgens het plan van Zijn Vader, zo wil Hij ook elk mens herscheppen naar het beeld van Zijn Vader. Hij is van eeuwigheid en tot eeuwigheid; daar duizelt ons verstand van. Hij is het hoofd, het Middelpunt, van de eeuwige heerlijkheid, die jouw deel is als je deze Koning toelaat in jouw hart.
• Vredevorst: Deze naam is misschien wel de meest bekende rond Kerst. Door Hem is er vrede op aarde mogelijk, maar krijgt God ook weer alle eer die Hem toekomt. Hij is de Koning Die vrede wil realiseren tussen God en jouw hart. Hem heb je nodig; zonder Hem gaat het niet!

Wederkomst

Elk Kerstfeest denken we terug aan de geboorte van Jezus Christus. Maar er is meer. We zien ook reikhalzend uit naar Zijn tweede komst, op de wolken. Kerst kan pas een feest zijn, als je ook het verlangen kent naar Zijn wederkomst. Dan zal Hij eeuwig als Koning heersen en is de vrede realiteit. Denk het je eens in: geen teleurstellingen meer; geen pijn; geen tranen; geen zonde; geen mislukkingen. En we zullen God en onze naaste nooit meer vergeten of verdriet doen met onze woorden en daden! Dan doe ik werkelijk geen 'vlieg' meer kwaad. Want kwaad bestaat simpelweg niet meer.

Zeg eens, heb jij al kennis gemaakt met deze Koning?

 
Uitleg bij het schilderij ‘A Savior is Born’ van Joseph Brickley.
Rondom Jozef, Maria en de Heere Jezus zie je een aantal dingen die verwijzen naar bijzonderheden uit Jezus’ leven.

Bovenin zit een duif op een takje; het symbool van de vrede, maar ook van de Heilige Geest Die op Jezus was. De duif, een tortelduif legt onwillekeurig ook een link naar het offer dat Jozef en Maria moesten brengen in de tempel, na Jezus' geboorte; het offer van de armen.

Rechts bovenin zien we een kip, een hen, met weglopende kuikens. Jezus kwam, zo lezen we in Johannes 1, tot Zijn volk, maar ze hebben Hem niet willen aannemen. Aan het einde van Zijn leven klaagde Jezus hierover: "Jeruzalem, Jeruzalem; hoe vaak heb Ik je bijeen willen verzamelen, zoals een hen haar kuikens onder haar vleugels beschermend wil opnemen; maar je hebt het niet gewild!" Hoe vaak heeft Jezus al naar jou geroepen? Ben je al gekomen of lijk jij op die kuikens die telkens weer een andere kant op gaan, met alle gevolgen van dien?

Jozef houdt onder zijn arm een lam. Johannes de Doper noemde Jezus 'het Lam Gods Dat de zonde der wereld zou wegdragen'. De apostel Johannes zou later, in het Bijbelboek Openbaringen, vertellen over Jezus, Die Hij in de hemel zag staan als een 'Lam, dat weliswaar geslacht was geweest, maar nu rechtovereind staat (regeert) tot in eeuwigheid'.

Links onder zien we de haan die ons eraan herinnert dat Jezus werd verloochend, ja zelfs verraden. Toen deze haan kraaide, had Jezus' trouwste volgeling Petrus al driemaal ontkend dat hij Jezus kende. Datzelfde gebeurt als we Jezus maar laten roepen. Maar de haan is juist een waarschuwing om dat niet te doen. Kom, laten we aanbidden, deze Koning!

Tot slot zien we helemaal links een kruik wijn met brood. De tekenen van Jezus offer die Hij Zelf gebruikte bij de instelling van het Heilig Avondmaal. Elke keer als het brood wordt gebroken en de wijn wordt vergoten, gedenken we Zijn dood; maar mogen we ook ervaren dat het waar is wat Hij heeft beloofd; het geloof mag worden versterkt. Kerst en Goede Vrijdag gaan hand in hand in dit schilderij. Maar krijgen nog dieper betekenis in Zijn opstanding uit de dood, Zijn Hemelvaart én Zijn aanstaande Wederkomst.

Eens zal iedereen dit Kerstkind, deze Koning van het heelal, met eigen ogen zien. Iedereen. En God de Vader zal ons heel persoonlijk vragen: "Wat heb jij met Mijn Zoon gedaan? Ik stuurde Mijn Zoon om jou te redden. En Hij had het ervoor over! Wat vond jij daar eigenlijk van?"