Zo dichtbij de zaligheid en zo ver er vandaan!

"Jezus antwoordde: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan"

Johannes 3 : 5

Had Nicodémus eerst al moeite met die term 'opnieuw geboren worden', nu gebruikt Jezus weer een nieuwe term: geboren worden uit water en Geest. Wil Jezus nog meer verwarring zaaien of is dit juist een verduidelijkende uitleg? En heeft Nicodémus dat ook begrepen?

Geboren worden uit water

Het woordje 'geboren worden' kende Nicodémus wel. Niet alleen van het letterlijk geboren worden, maar hij kende het ook in combinatie met water: doop. Dat woord wordt namelijk ook gebruikt in de betekenis van 'over gaan tot het Jodendom' en daarbij werd de proselietendoop gehanteerd. Dus je kunt met enige gerustheid constateren dat deze term voor Nicodémus bekender was dan het 'opnieuw geboren worden'. Het moet hem zeker als uitleg in de oren hebben geklonken. Jezus doelde dus op een 'overgang van het ene naar het andere'.

Ik kom net terug van een kerkdienst waarin de dominee preekte over Romeinen 8 : 14. Daarin werd gesproken over het wandelen door de Geest van God. En de predikant legde uit dat bekering is een overgang van de ene vader naar de andere Vader. Na de zondeval hebben we allemaal een andere vader gekregen: de vader der leugen, de satan. Maar door het wederbarende werk van de Heilige Geest en dankzij Christus is bekering weer mogelijk. Je krijgt een nieuwe Vader: God. Dat beluisterde Nicodémus ook in deze woorden: 'geboren uit water' of 'wedergeboren door water'.

Of hij het gesnapt heeft en kende is nog wat anders, maar hij gaat er niet meer gekscherend en onnozel op in. Hij voelt in ieder geval aan dat Jezus écht iets nieuws en wezenlijks zegt. En hij laat zich onderwijzen door deze Leraar Israëls.

Geboren worden uit de Geest

Dat de doop op zichzelf niet zaligmakend is, weten we als het goed is allemaal. We zijn niet rooms en we zijn ook niet luthers. Er moet wat met die doop door water gedaan worden. De doop door het water leert ons dat we onze zaligheid buiten ons zelf moeten zoeken, in Christus. En de Geest wil ons niet alleen bij Christus brengen, maar ook alles uit Hem nemen en ons toepassen. Geboren worden uit de Geest is zeg maar de missing link in het geloofsleven. Als dat niet gebeurt, kun je het Koninkrijk van God niet binnengaan. Je hebt een geldig paspoort nodig: die nieuwe geboorte.

Gesneden koek, voor ons kerkmensen, zou je zeggen. Maar het is de vraag of wij al wandelen door de Geest, of wel: of wij geboren zijn uit én water én Geest. Ja maar, je moet toch wel eerst dit of daarna dat. En dan kun je toch niet meer dit en mag je dat niet meer. Kijk, dat wettische denken moest Nicodémus leren opgeven. Het Nieuwe Testament leert dat niet meer de offers, maar hét offer van Christus zalig maakt. Die offers uit het Oude Testament wezen alleen maar heen naar… en dat was men geheel kwijt geraakt. Men had voldoende aan de slaafse navolging van de voorschriften in de offerdienst. En ergens zijn we dat tot op de huidige dag nog steeds niet kwijt in kerkelijk Nederland.

Niet dat de wet er niet meer toe doet, maar zij heeft een functie gekregen in het leven van de heiligmaking. Op zichzelf doodt de wet alleen maar. Ze vertelt ons wie en wat we zijn: verloren. Er is geen hoop in ons. Maar ze drijft ons uit tot Christus. En hier, aan Zijn voeten, zat nu juist Nicodémus. Hij was er dichterbij dan hij zich op dat moment realiseerde. Hoe zal hij later hebben teruggekeken naar dit gesprek? Wat zal het onderwijs van Jezus hem hebben geleerd, later, toen zijn ogen voorgoed open gingen? Hij moet met tranen in zijn ogen al die zinnen die Jezus sprak nog eens rustig de revue hebben laten passeren. Wat vielen de dingen langzaamaan op hun plaats. Wat gingen ook bij Paulus later de ogen open! En wat heeft hij daar een last van gehad. Zo dicht bij de zaligheid gezeten en er zo ver van af gebleven al die tijd. Maar… het is nog genadetijd. Heere, open mijn ogen, opdat ik zie. Open mijn oren, opdat ik hoor wat U bedoelt. Een dagelijks terugkerend gebed. Er zit zoveel meer in Gods Woorden dan we oppervlakkig beluisteren!

Ten dienste van Gods kinderen

"En tot de engelen zegt Hij wel: Die Zijn engelen maakt geesten, en Zijn dienaars een vlam des vuurs."

"Zijn zij niet allen gedienstige geesten, die tot dienst uitgezonden worden, om dergenen wil, die de zaligheid beërven zullen?"

Hebreeën 1 : 7 en 14

Hoe ziet een engel eruit? Hier en daar in de Bijbel vinden we wel beschrijvingen, maar alles heel summier. Er zijn engelen die vleugels hebben. Er zijn er die zelfs zes vleugels hebben. Sommigen echter zien eruit als een man, een gewoon mens. Abraham bijvoorbeeld kreeg hoog bezoek van de HEERE en twee engelen. Alle drie zagen eruit als gewone mensen; maar gaandeweg kreeg Abraham door dat het de HEERE was. Opmerkelijk is dat Abraham niet als dood op de grond viel, toen hij God gezien had. Abraham communiceerde op een gewone menselijke wijze met deze drie; en vice versa!

En later zien de twee engelen Sodom binnenwandelen. Ze werden door de mannen van Sodom opgemerkt. Lot – en daar wil ik naartoe – werd tweemaal door deze engelen gegrepen tot zijn eigen behoud én dat van zijn gezin. Toen de engelen binnen waren, dromden de vieze sodomieten rond zijn huis om deze mannen sexueel te misbruiken. Lot wilde nog – hoe walgelijk – in onderhandeling gaan door ze zijn dochters (!) in hun plaats aan te bieden. Wat een vader! Was de actie van deze dochters, later in de bergen, dan zo heel verbazingwekkend? Er blijkt totaal geen liefde uit.

Maar waar het mij om gaat is dit: "Doch die mannen staken hun hand uit, en deden Lot tot zich inkomen in het huis, en sloten de deur toe. En zij sloegen de mannen, die aan de deur van het huis waren, met verblindheden, van den kleinste tot aan den grootste, zodat zij moede werden, om de deur te vinden." (Genesis 19 : 10-11). Ze redden Lot – en daarmee ook zijn dochters – van het verderfelijk geweld der sodomieten. Deze engelen waren gedienstige geesten, uitgezonden om wille van degenen die de zaligheid beërven zullen. Dat laatste is ook op Lot van toepassing, hoe ook zijn levensstijl is af te keuren. Later lezen we dat Lot daar zijn ziel kwelde. Tegelijk waren ze ook uitgezonden tot verderf van deze goddeloze sodomieten.

Er zit nog iets opmerkelijks in deze geschiedenis waar ik later op terug zal komen: dat de engelen niet weten wie van Lots familie zich allemaal in Sodom bevinden. Zij zijn dus niet alwetend; maar daarover een volgende keer.

Het volgende moment waarop we de engelen in actie zien komen is toen Lot uit Sodom wegvluchtte. "Maar hij vertoefde; zo grepen dan die mannen zijn hand, en de hand zijner vrouw, en de hand zijner twee dochteren, om de verschoning des HEEREN over hem; en zij brachten hem uit, en stelden hem buiten de stad. En het geschiedde als zij hen uitgebracht hadden naar buiten, zo zeide Hij: behoud u om uws levens wil; zie niet achter u om, en sta niet op deze ganse vlakte; behoud u naar het gebergte heen, opdat gij niet omkomt." (vers 16-17).

Engelen zijn, zo zegt de dagtekst, geesten. Eigenlijk niet waarneembaar met het blote oog: 'pneuma' staat er in de grondtekst. Niet gevangen in een lichaam van stoffelijke materie. Niettemin begrensd binnen hun eigen wezen. In vers 7 lezen we dat God ze maakte. Bij dat vers tekenen de kanttekenaren aan: "maakt geesten: Dat is, als geesten of winden om Hem snel te gehoorzamen" en "een vlam des vuurs: Dat is, gelijk een vlam des vuurs, om als een vuur en bliksem Zijn bevelen krachtig uit te voeren". Ze zijn zó snel van begrip en zó voortvarend in hun activiteit en toewijding voor God! Dat moet voor Gods kinderen toch wel een veilig gevoel geven?

En dan die gister geciteerde tekst uit Psalm 91: "Want Hij zal Zijn engelen van u bevelen, dat zij u bewaren in al uw wegen. Zij zullen u op de handen dragen, opdat gij uw voet aan geen steen stoot" (vers 11 en 12). Wat een zorg, bemoeienis en bescherming biedt God door deze hemelboden. Zelfs de engelen die naar Sodom worden gezonden als verderfengelen volvoeren tegelijk Gods zorgbevel over Lot en zijn gezin. Niet dat wij beschermengelen hebben, zoals de roomse kerk dat leert. Maar wel dat zij dienstbaar en defensief worden opgesteld. 

En satan weet maar al te goed dat hij het moet afleggen tegen deze hemelse heirlegers. Heirleger: heir = massa of grote hoeveelheid; leger = afdeling soldaten, bewapend tot de strijd. Jezus noemt ze legioenen. Psalm 68 bezingt ze als 'Gods wagens, Gods ruiterij, die tweemaal tienduizend zijn, de duizenden verdubbeld'.

Heb je er ooit weleens over nagedacht hoeveel macht God hier op aarde fysiek heeft? Wel eens goed om je te realiseren dat satans 'terrein' eigenlijk overal al is geïnfiltreerd met deze hem vijandige hemelwachters. En ze zijn er tot zijn verderf, maar… ook omwille van Gods kinderen én hun zaligheid. Zo'n zorg heeft Hij voor hen. Daar wordt je stil van, niet?